Univers, parashikohet perplasja e 4 galaktikave

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://i0.wp.com/chandra.harvard.edu/photo/2009/macs/macs_labeled_420.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="194" src="https://i0.wp.com/chandra.harvard.edu/photo/2009/macs/macs_labeled_420.jpg" width="200" /></a></div> <div> <span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">Astronomet kane identifikuar nje fenomen qe deri tani nuk ishte vene re asnjehere. 4 galaktika te ndryshme do perplasen me njera-tjetren, cka pritet te shkaktoje nje shperthim shume te madh ne Univers.</span></div> <div> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /><br />Duke perdorur fotografite e teleskopit te NASA-s, “Chandra” qe ndodhet ne Hubble, astrologet kane vene re kete fenomen ne nje largesi prej 5.4 miliarde vite drite larg, nje zone e pasur me shume galaktika. “MACSJ0717.5+3745” quhet zona e pasur me galaktika qe rrezikon zhdukjen pas kesaj perplasje qe pritet te ndodhe.<br /><br />“Pa kete teknologji do ta kishim te pamundur te informoheshim me mire rreth ketij fenomeni ku galaktikat ngaterrohen mes tyre, sepse ngjarja ndodh shume miliarda vite vrite larg nesh”, shpjegon shkencetari Harald Ebeling.<br /><br />Me interesant eshte fakti se me kete zbulim vertetohen edhe perllogaritjet matematike te bera me pare, cka do te thote se metodat teorike mund te perdoren edhe per pjese te tjera te Universit.<br /><br />Marre nga: <a href="http://www.top-channel.tv/new/artikull.php?id=149137">top-channel.tv</a><br />Foto Credit: <a href="http://chandra.harvard.edu/photo/2009/macs/">Chandra</a><br /><br />Perplasja do te shkaktohet nga rrip galaktikash, gazi, dhe lende te erret me nje gjatesi prej 13 milion vite drite, i njohur ndryshe si filament. Ne figure shihet drejtimi i levizjes se galaktikave dhe shpejtesia e 3 prej tyre e simbolizuar nga gjatesia e shigjetes.<br />Nje animacion i vendodhjes se galaksive mund ta shihni duke klikuar <a href="http://chandra.harvard.edu/photo/2009/macs/animations.html">ketu</a>.</span></div>

Univers, parashikohet perplasja e 4 galaktikave

Astronomet kane identifikuar nje fenomen qe deri tani nuk ishte vene re asnjehere. 4 galaktika te ndryshme do perplasen me njera-tjetren,...

Continua a leggere...»

CERN izolon antimaterien

<span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /><div style="text-align: center;"> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2010/11/antimaterie.jpg"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2010/11/antimaterie.jpg?w=493&h=250&crop=1" /></a></div> LHC (Large Hadron Collider) eshte nje nga eksperimentet shkencore me te kushtueshme te te gjitha koherave. Nje arritje teknologjike e races njerezore qe do ti lejoje kuptimin me te plote te pyetjeve thelbesore mbi universin. Ndertimi i tij kushtoi rreth 7.5 miliard euro dhe vuri ne prove te gjithe kapacitet inxhinieristike dhe shkencore te njeriut. Kostoja e larte e nje eksperimenti te tille beri qe “kusheriri” i tij amerikan SSC (Superconducting Super Collider) te anullohej ne vitin 1993. Kongresi amerikan e anulloi kete projekt me justifikimin se kostoja e tij ishte shume e larte, rezultatet e paqarta, dhe se amerika nuk kishte me cte provonte per supremacine e saj ndaj Bashkimit Sovjetik. Eshte tragjikomike te mendosh se nje projekt i tille u anullua per pune kostosh nderkohe qe per 15 vjet SHBA vazhdoi te shpenzoje ne menyre te pamatur ne cdo aspekt tjeter.<br /><br />Pas ketij anullimi topin e morri Europa e cila vendosi te financoje nje projekt me te njejtin qellim: ti pergjigjet pyetjeve thelbesore mbi krijimin e universit tone. Nje Europe e Bashkuar ne hapat e saj te pare (viti , me projekte te medha dhe qe do te theksoje rendesine e saj ne rang boteror. Edhe pse kostoja e ketij projekti eshte me te vertete kolosale, frytet e tij jane po aq kolosale.</span><div> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span></div> <div> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span><div> <a href="https://i0.wp.com/img.maxisciences.com/antimati%e8re/l-antimatiere-capturee-pour-la-premiere-fois-au-cern-credit-photo-cern_20650_w460.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="200" src="https://i0.wp.com/img.maxisciences.com/antimati%e8re/l-antimatiere-capturee-pour-la-premiere-fois-au-cern-credit-photo-cern_20650_w460.jpg" width="177" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Pas krijimit të mini-Big Bangut në Large Hadron Collider, shkencëtarët CERN kanë arritur tashmë një tjetër rezultatet rekord në fushën e fizikës kuantike. Këtë herë në Gjenevë ishin në gjendje të krijojnë 38 atomet te antimateries dhe ti izolojne per nje fraksion sekonde. <br /><br /><br /><br /><br />Sipas “modelit standard” të fizikës kuantike, çdo grimcë elementare e materies (proton, neutron, elektron) ka te bashkevlefshmen e saj ne boten e antimateries me ngarkese dhe spin te anasjellte. Per shembull elektronit i korespondon pozitroni (thermije qe rrotullohet rreth atomit por me ngarkese pozitive). E njejta gje ndodh per antiprotonin (te anasjelltin e protonit) qe ka nje ngarkese negative dhe qe eshte i vendosur ne berthamen e antiatomit.<br /><br />Krijimi i antimateries në laborator ose përdorimin e tij në teknologji nuk është më një risi. Problemi qendron ne studimin e karakteristikave te saj. Antimateria eshte tmerresisht e paqendrueshme ne boten e materies. Sapo nje thermije antimaterieje prek nje thermije materieje anihilohet (zhduket) duke cliruar keshtu energji. Duke qene se ne boten qe na rrethon materia eshte kudo e pranishme, nuk ka shume vend per te pritur antimaterien… pervec CERN-it. Duke qene se boshlleku total nuk ekziston ne praktike (sado te arrijme te krijojme boshllek do te mbetet nje sasi e vogel atomesh), shkencetaret e CERN-it pervec krijimit te nje boshlleku maksimal te lejueshem nga teknologjite e sotme, kane gjetur edhe nje zgjidhje tjeter per te ndaluar takimin e antimateries me materien. Fale fushave te forta magnetike ata kane arritur te ulin ne minimum energjine e therrmijave te antimateries ne menyre qe te leviznin sa me pak te ishte e mundur. Duke levizur fare pak per normat e botes atomike, antithermijat kishin me pak mundesi te takonin thermijat e materies qe gjendeshin ne boshllekun e krijuar. Keshtu 38 antiatomet e hidrogjenit te krijuara kane mundur te qendrojne ne “jete” per 2/10 e sekondes. Nje kohe e mjaftueshme per te arritur te regjistruar te dhena mbi sjelljen dhe karakteristikat e tyre. Te dhane qe pas studimit do te mund te na lejojne te njohim me mire kete bote te cuditshme qe mendohet se mund te kete krijuar edhe universe antimaterieje.<br />Sipas teorise se Big Bangut antimateria dhe materia ekzistonin kudo pas shperthimit te madhe.<br />Megjithate natyra me sa duket ka nje tendence kundrejt materies. Keshtu per cdo 10^27 therrmija antimaterieje ekzistojne 10^27 + 1 therrmija materieje. Teksa cdo thermije antimaterieje asgjesoheshe nga therrmija e materies, teresia e 1 thermijave cdo 10^27 therrmija materieje qe mbijetuan i dhane jete universit tone sic e njohim ne sot.<br />Studimi i karakteristikave te therrmijave te izoluara do te lejojne te njohim ndoshta perse natyra ka kete prirje kundrejt materies, dhe a eshte e mundur qe antimateria te kete krijuar nje “anti-univers” te anasjellte me tonin ne nje dimension paralel? Fale LHC pyetjeve me te rendesishme per racen njerezore po u arrihet gjithnje e me shume tu gjendet nje pergjigje.<br /><br /><br /><span style="font-size: large;">Take that USA!!!</span></span></div> </div>

CERN izolon antimaterien

LHC (Large Hadron Collider) eshte nje nga eksperimentet shkencore me te kushtueshme te te gjitha koherave. Nje arritje teknologjike e race...

Continua a leggere...»

Ja çfarë ka shpikur shkencëtari shqiptar, Ekrem Misimi (Video)

<div class="jwDisqusArticleCounter" style="padding: 2px 0px; margin: 4px 0px 12px; border-top-width: 1px; border-top-style: solid; border-top-color: rgb(229, 229, 229);"><span style="display: block; border-top-width: 1px; border-top-style: solid; border-top-color: rgb(223, 223, 223); border-bottom-width: 1px; border-bottom-style: solid; border-bottom-color: rgb(223, 223, 223); text-align: right; padding: 4px 8px 4px 20px; margin: 0px;"><strong style="-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: rgba(255, 255, 255, 0); font-family: 'Helvetica Neue Light', HelveticaNeue-Light, helvetica, arial, sans-serif;"><img alt="Ahbsdfdfg" src="http://infodirekt.tv/images/Nentor/Donika/Ahbsdfdfg.png" style="margin: 0px 15px 15px 0px;">B.Krasniqi</strong></span></div><p style="margin: 12px 0px; padding: 0px;"><span style="-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: rgba(255, 255, 255, 0);"><strong><br>Shkencëtari shqiptar Ekremi Misimi i cili jeton dhe vepron jashtë vendit, ka bërë një zbulim të ri që do të ndihmonte shumë industrinë ushqimore.</strong><br><strong>Ai zbulimin e tij e ka quajtur roboti "Gribbot" dhe përmes një video ka prezantuar më gjerësisht këtë zbulim të tij.</strong></span></p><p style="margin: 12px 0px; padding: 0px;"><span style="-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: rgba(255, 255, 255, 0);"><br>Infodirekt.tv ju sjell prezentimin e kësaj shpikje përmes videosl:</span></p><p style="margin: 12px 0px; padding: 0px;"><span style="-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: rgba(255, 255, 255, 0);"> </span></p><span style="-webkit-text-size-adjust: auto; background-color: rgba(255, 255, 255, 0);"><iframe width="610" height="510" src="http://www.youtube.com/embed/PoOo0_T_ohY?wmode=transparent" frameborder="0" allowfullscreen=""></iframe></span>

Ja çfarë ka shpikur shkencëtari shqiptar, Ekrem Misimi (Video)

B.Krasniqi Shkencëtari shqiptar Ekremi Misimi i cili jeton dhe vepron jashtë vendit, ka bërë një zbulim të ri që do të ndihmonte shumë indus...

Continua a leggere...»

Zbulohet gjeni i mplakjes se trurit

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgPnKvxczsfE5C4voAU-2QJfX91WdIsbPfS1YH_M2n6K0Y6jrzcIOwX0F1o4wVERzCXOx9QHPMerlENTKeVjaElc1kIGHPL4p1HwYCeqIiePp46dxSfZa1JD_En1z4dvb7DXPLcwckvGMs/s1600/truri.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgPnKvxczsfE5C4voAU-2QJfX91WdIsbPfS1YH_M2n6K0Y6jrzcIOwX0F1o4wVERzCXOx9QHPMerlENTKeVjaElc1kIGHPL4p1HwYCeqIiePp46dxSfZa1JD_En1z4dvb7DXPLcwckvGMs/s1600/truri.jpg" /></a></div> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">A mund te arrihet nje dite te ndalohet mplakja e trurit dhe te parandalohen keshtu semundje si ajo e Alzajmerit apo e Parkinsonit? Pergjigjia eshte po, me kusht qe te arrihet te krijohet nje program gjenetik qe shpjegon degjenerimin dhe mplakjen e neuroneve. Ne kete aspekt nje hap te rendesishem ka kryer nje ekip kerkuesish i <a href="http://www.umontreal.ca/">Universitetit te Montrealit</a>, te spitalit Maisonneuve-Rosemont, dhe te <a href="http://www.lbl.gov/">Lawrence Berkeley National Laboratory</a>, duke evidentuar gjenin pergjegjes per mplakjen normale dhe patologjike te neuroneve.<br />Faktori i pare i lidhur me rrezikun e semundjeve si Parkinsoni dhe Alzajmeri eshte mosha. Shume kerkues jane duke punuar per te kuptuar me mire aspektin gjenetik te ketyre semundjeve, megjithate studimet e lidhura me aspektin e mekanizmave molekulare qe kontrollojne mplakjen neuronale jane te pakta.<br />Ekipi i drejtuar nga Dr. Gilbert Bernier, ka identifikuar gjenin Bmi1 si nje element thelbesor per te parandaluar grumbullimin e radikaleve te lire (radikalet e lire krijojne paqendrueshmeri ne neuronet dhe si rrjedhoje mplakjen e tyre). Bllokimi i ketij gjeni te minjte sillte gjithnje nje pershpejtim te madh te mplakjes se sistemit nervor qendror.<br />Si rezultat, tanime eshte e sigurte qe gjeni Bmi1 eshte nje rregullues i drejtperdrejte i mplakjes qelizore ne neuronet e trurit dhe ne ata te retines se syrit tek gjitaret, nepermjet aksionit te tij mbi proceset e mbrojtjes kunder radikaleve te lire.<br /><br />Burimi: <a href="http://www.techno-science.net/?onglet=news&news=6211">techno-science.fr</a></span>

Zbulohet gjeni i mplakjes se trurit

A mund te arrihet nje dite te ndalohet mplakja e trurit dhe te parandalohen keshtu semundje si ajo e Alzajmerit apo e Parkinsonit? Pergjig...

Continua a leggere...»

Statuja ne mars ?!

<span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span> <div> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/jeta-ne-mars.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img height="200" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/jeta-ne-mars.jpg?w=441&h=472" width="185" /></a><span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">Është thjesht një kombinim i rastësishëm dritë-hijesh apo bëhet fjalë për një krijesë të çuditshme marsiane?</span><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span><br /> <span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">Janë këto foto të bëra nga sonda Spirit, një nga robotët e Nasa-s që gjëndet në sipërfaqen e planetit Mars për operacionin Mars Exsplorer, që kanë ngjallur kureshtje dhe debat sidomos në internet. “Statuja” eshte quajtur sirena e Marsit, dhe fotoja me siper eshte e publikuar edhe ne </span><a href="http://www.nasa.gov/multimedia/imagegallery/image_feature_990.html" style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">sitin zyrtar te NASA-s</a><span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">. </span><a href="http://www.nasa.gov/images/content/207495main_Spirit.jpg" style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">Ne foton e publikuar ne sitin e NASA-s</a><span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;"> gjithcka duket si nje reliev normal shkembor, por mjafton te zmadhosh fotografin per te pare qe ne anen e majte ndodhet statuja misterioze. Problemi shtrohet nëse është – Bllof apo një zbulim i jashtëzakonshëm?</span><br /> <br style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;" /> <span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">Sepse megjithë stuhitë e rërës dhe periudhat e të qënit të ndaluar për shkak të baterive të shkarkuara, dy robotët e Nasa-s Spirit dhe Oportunity, që prej 2004 vazhdojnë që të dërgojnë foto panoramikedhe të dhëna përsa i përket truallit të Marsit.</span><br /> <br style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;" /> <span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">Sipas </span><a href="http://www.theregister.co.uk/2008/01/22/life_on_mars/" style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">The Register</a><span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">, fotografia është e vërtetë (dmth nuk është një nga shakatë e zakonshme që qarkullojnë shpeshherë në intenet), dhe është bërë në Mars gjatë një ekspozimi të gjatë, nga 6 deri në 9 nëntor 2007.</span><br /> <span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">Megjithë diskutimet e shumta në rrjet që ka shkaktuar kjo foto, nuk ka asnjë koment prej Agjencisë Nasa, dhe ata kufizohen vetëm ne faktin që sonda Spirit ka gjetur realisht shndërrime të shkëmbenjve që vërtetojnë që njëherë e një kohë, në Mars ka patur ujë.</span></div>

Statuja ne mars ?!

Është thjesht një kombinim i rastësishëm dritë-hijesh apo bëhet fjalë për një krijesë të çuditshme marsiane? Janë këto foto të bëra nga s...

Continua a leggere...»

Sida: Shkencëtarët deshifrojnë gjenomën e virusit Hiv.

<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiU7Cmk0dTqk9Ks45xt9SftGa7aG3z575GYBJnslupyA60qFD3Xa_FUWuCD81ML6N7UTbuhdl7PZEi97KdntWPXtle-oQW7NUFUqOFMmS-Uu3o64lYY00so2QZFjHsP70KqkKNXyxI0Ly0/s1600/images.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiU7Cmk0dTqk9Ks45xt9SftGa7aG3z575GYBJnslupyA60qFD3Xa_FUWuCD81ML6N7UTbuhdl7PZEi97KdntWPXtle-oQW7NUFUqOFMmS-Uu3o64lYY00so2QZFjHsP70KqkKNXyxI0Ly0/s1600/images.jpg" /></a></div> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Studiuesit e Universitetit të Karolinës së Veriut në Chapel Hill (USA) kanë deshifruar për herë të parë gjenomën e virusit të Hiv (Human Immunodeficiency Virus).<br />Lajmi, që zë faqen e parë të revistës shkencore Nature, tregon se tashmë mund të kuptohen strategjitë e përdorura nga virusi si dhe të mund të prodhohen ilaçet antivirale.<br /><br />Ndërlikimet dhe vështirësia e deshifrimit, deri më sot, qëndronin në faktin që HIV i magazinonte informacionet e tij në Rna (acidi ribonucleic) në vënd të elikës së dyfishtë, si gjithë viruset e tjerë.<br />Edhe në të kaluarën janë bërë zbulime për pjesë të vogla të gjenomës së Rna së Hiv, por kësaj rradhe bëhet fjalë për dy filamente shumë të gjatë të përbëra nga rreth 10mijë nukleotidi çdonjëri.<br /><br />Kevin Weeks dhe kolegët e tij kanë përdorur teknologjinë e analizës së Rna-së të quajtur “Shape” për të deshifruar të gjithë strukturën e gjenomës së virusit deri në nivelin e nukleotideve të veçantë. Siç dyshohej, përbërja e nukleotideve influencon në prodhimin e proteinave, por shkencëtarët treguan që struktura e Rna influencon edhe shumë faza të ciklit infektiv të Hiv.<br /><br />Falë këtij zbulimi mund të hidhet dritë në rolin e gjenomës së Rna në ciklin vital të një virusi si Hiv: “një mundësi është ajo që të modifikojmë sekuencën e Rna e të shikojmë nëse virusi e vë re këtë apo jo. Sepse kështu mund të shohim se, nëse duke ndryshuar apo goditur diçka të tij, mund të ndryshojmë edhe rritjen apo përhapjen e tij” shpjegon Weeks, që shton edhe që: ” kemi filluar të kuptojmë trukun që gjenoma përdor për të ndihmuar virusin që të maskohet dhe të mos zbulohet në organizmin e njeriut”.<br /><br />Kjo është një ndihmë e madhe qëju vjen studiuesve për të kuptuar ciklin jetësor të gjenomës së Rna, e cila nga ana e saj përcakton edhe ciklin jetësor të Hiv.<br />Nga viti 1981, kur ekzistenca ju bë e njohur opinionit publik, llogaritet se Sida ka shkaktuar 25 milionë të vdekur dhe 33 milionë të sëmurë apo sieropozitivë.</span>

Sida: Shkencëtarët deshifrojnë gjenomën e virusit Hiv.

Studiuesit e Universitetit të Karolinës së Veriut në Chapel Hill (USA) kanë deshifruar për herë të parë gjenomën e virusit të Hiv (Human I...

Continua a leggere...»

Projektet hapesinore europiane 2015-2025!

<div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/eksplorim-hapesire.jpg" sl-processed="1" style="color: #222222;" title="eksplorim-hapesire.jpg"><img align="left" alt="eksplorim-hapesire.jpg" border="2" height="200" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/eksplorim-hapesire.jpg?w=270&h=200" style="background: rgb(244, 244, 244); border: 1px solid rgb(221, 221, 221); margin: 0px 0px 6px; padding: 5px;" width="270" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /><br />Agjensia Hapesinore Europiane (ESA) ka publikuar perzgjedhjen e programeve shkencore per te cilat do te ndermeret nje faze studimesh (assessment study). Kjo faze qe do te kryhet ne bashkepunim me agjensite hapesinore dhe kompanite industriale do te zgjase rreth 1 vit, dhe do te perzgjedhe dy misionet kryesore te Cosmic Vision 2015-2025.<br /><br />Nder 50 misionet e propozuara nga komuniteti shkencor, veren e kaluar, ja cilat prej tyre kane arritur te kalojne fazen e pare te seleksionimit:<br /><br /><br />– ne kuadrin e studimeve te Sistemit Diellor: Laplace(Jupiter), Tandem (Saturn, Titan, Encelade), (hapesira e afert me Token), Cross-scaleMarco-Polo(Asteroidet);<br /><br />-ne kuadrin e studimeve astronomike: Plato (ekzoplanetet), Spica (observator hapesinor me drite infratekuqe), XEUS (observator hapesinor me rreze X)<br /><br /><br />Laplace: studimi i sistemit te Jupiterit<br /></span><br /> <a href="http://techno-science.net/illustration/Espace/Cassini-Huygens/052CassJup2.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/jupiteri-laplace.jpg?w=594" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Sistemi i Jupiterit dhe i henave te tij eshte nje sistem planetar ne vetvete. Unike mes henave te tij Europa supozohet te mbaje ne vetvete nje oqean te tere midis shtreses se saj te siperme prej akulli, dhe nerthames se saj prej silikati. Misioni i propozuar synon tu pergjigjet disa pyetjeve rreth mundesise se Europes per te qene e banuar, dhe mbi funksionimin e sistemit planetar ne vetvete. Misioni ka si qellim te leshoje tre baza orbitale per te kryer observime te koordinuara te Europes, te sateliteve te tjere, te magnetosferes se Jupiterit, te atmosferes se tij dhe te struktures se tij te brendshme.<br /><br />Ne qofte se do te pranohet misioni do te zhvillohet ne bashkepunim me NASA-n<br /><br /><br /><br /><br />Tandem: misioni i ri drejt Saturnit, Titanit dhe Encelade<br /></span><br /> <a href="http://esamultimedia.esa.int/images/spcs/huygens/ch20041130b.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/titani-tandem.thumbnail.jpg?w=594" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Tandem eshte nje mision i propozuar per te zhbiruar dy satelitet e Saturnit (Titanin dhe Enceladen), ne siperfaqe dhe nga orbita e tyre. Duke u bazuar ne pyetjet e ngritura nga sonda Cassini, misioni do te analizoje ne detaj sistemet e Encelades dhe te Titanit, origjinen e tyre, strukturen e tyre te brendshme, evolucionin dhe potencialin e tyre astrobiologjik (mundesine e ekzistences se jetes). Misioni do te perbehet nga dy anije hapesinore, nje satelit orbitues, dhe nje anije mbajtese e afte te mbarte brenda saj dhe t’i depozitoje ne siperfaqen e Titanit nje balone dhe tre sonda. Ne qofte se perzgjidhet edhe ky mision do te zhvillohet ne bashkepunim me NASA – n.<br /><br />Parashikohet qe nje perzgjedhje e pare do te kryhet midis Laplasit dhe Tandemit, pra midis zhbirimit te Jupiterit ose Saturnit, pasi te konsultohen partneret e huaj.<br /><br /><br />Cross-scale: studim i thelluar i hapesires perreth Tokes<br /></span><br /> <a href="http://www.esa.int/images/Image2,14.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/cross-scale-dielli-1.jpg?w=594" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Cross-scale ka si qellim perdorimin e 12 anijeve hapesinore per te analizuar plazmen (therrmijat e jonizuara) qe rrethojne Token. Matja do te kryhet ne shkalle te ndryshme ne disa pika kyce te hapesires perreth Tokes. ESA do te bashkepunoje me JAXA-n, Agjensia Hapesinore Japoneze ne qofte se vendos te zhvilloje kete projekt.<br /><br /><br /><br /><br />Marco Polo: Marrje e nje guri prove nga nje asteroid<br /></span><br /> <a href="http://www.esa.int/esaCP/SEM1IQAMS7F_index_1.html#subhead4" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/marco-polo-asteroid.jpg?w=150&h=126" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Ky mision do te kete si qellim karakterizimin ne nivele te ndryshme te nje asteroidi te afert, dhe marrjen e kthimin ne Toke te nje guri provez nga siperfaqja e tij. Misioni do te lejonte studimin e origjines dhe te evolucionit te Sistemit Diellor, te rolit qe kane mundur te luajne dhe qe luajne trupat e vegjel, te origjines se vete Tokes dhe te jetes ne hapesire. Nje satelit qe do te transportoje nje anije ulese dhe pajisje te marrjes se provezes, si dhe nje kapsule rikthimi ne Toke do te jene pajisjet kryesore te ketij misioni, i cili do te mund te zhvillohet ne bashkepunim me JAXA-n ne rast perzgjedhjeje.<br /><br /><br />Dune dhe Space: lenda e zeze dhe energjia e erret.<br /><br />Dy propozime jane bere (Dune, dark universe investigator et SPACE, new near-infrared all-sky cosmic explorer) ne lidhje me studimin e lendes se zeze dhe te energjise se erret ne univers. Edhe pse bazohen ne teknika te ndryshme, ato kane te njejtin objektiv shkencor thelbesor. Nje faze studimesh paraprakesh do te kryhet ne pranveren e vitit te ardhshem me qellim perpunimin dhe perzgjedhjen e nje projekti europian per studimin e energjise se zeze.<br /><br /><br />Plato: Ne kerkim te ekzoplaneteve<br /></span><br /> <a href="http://www.esa.int/esaCP/SEM1IQAMS7F_index_1.html#subhead6" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/ekzoplanet.jpg?w=594" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Ky zbulues teper i avancuar i ekzoplaneteve do te jete nje mision fotometrie i afte te zbuloje dhe te karakterizoje ekzoplanetet nepermjet metodes se tranzitivitetit, ose nepermjet asaj te matjes se oshilimeve “milimetrike” te yjeve ne qender te ketyre sistemeve ekzoplanetesh. Ai do te jete ne gjendje te observoje planete te gurte rreth yjeve me te shndritshem dhe do te jete me specifik se paraardhesit e tij. Observimet e realizuara nga misioni do te kompletohen nga observime te tjera te bera ne toke dhe ne hapesire, me qellim qe te saktesohet masa e planeteve te zbuluar dhe te mund te studiohet atmosfera e tyre.<br /><br /><br />Spica, observator hapesinor me rreze infra te kuqe<br /></span><br /> <a href="http://www.esa.int/images/IRC_AllSky_H.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/foto-univers-infra-te-kuqe.jpg?w=122&h=92" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Spica do te jete nje observator i afte te punoje ne infrakuqin e mesem dhe te larget, fale nje teleskopi te posacem. Misioni do te studioje formimin planetar, funksionimin e Sistemit Diellor, dhe origjinen e universit. Pajisjet e tij, do ti mundesojne ndertimin e kartografie (sistem i gjere hartash) fotometrike te qiellit me precizion te larte, nje analize spektrale dhe koronografine e planeteve dhe te disqeve planetare. Ne rast perzgjedhjeje ky mision do te zhvillohet ne bashkepunim me JAXA-n japoneze.<br /><br /><br />XEUS: spektroskopi me rreze X e evolucionit te universit<br /></span><br /> <a href="http://esamultimedia.esa.int/images/Science/xmm/XMM_fossil-cluster_27Apr06__H.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/foto-rreze-x.jpg?w=594" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">XEUS (X-ray Evolving Universe Spectroscopy), do te jete nje observator hapesinor me rreze X i nje brezi te ri, qe do te kete si synim studimin e ligjeve thelbesore dhe te origjines se universit. XEUS do te mund te eksploroje fushat thelbesore te astrofizikes bashkekohore: rritjen e vrimave te zeza super masive, evolucionin hapesinor te galaktikave, evolucionin e strukturave ne shkalle te gjere, gravitetin ekstrem te materies ne kushte ekstreme, evolucionin dinamik te plazmave kozmike dhe kimine kozmike. XEUS do te vendoset ne nje orbite rreth L2, pikes se dyte te Lagranzhit (per ata qe studiojne matematike), nen shoqerine e dy sateliteve te tjere, nje satelit pasqyre dhe nje satelit zbulimi, qe do qendrojne pezull ne orbite si nje sistem prej tre trupash.<br /><br />Partneret e ndryshem nderkombetare kane treguar nje interes te madh per XEUS-in dhe diskutimet do te fillojne rreth fundit te vitit me agjensite e interesuara per te siguruar sa me pare pjesemarrjen e tyre ne ndertimin e studimeve.<br /><br /><br />Gara filloi…<br /><br />Te gjitha misionet kandidate hyjne tani ne nje cikel vlerresimi qe do te mbaroje ne 2011. Para fundit te kesaj faze, nje zgjedhje e rendesishme do te kryhet me 2009. Dy misione do te perzgjidhen nga SPC (Science Programme Committee) i ESA-s, dhe leshimet e tyre jane parashikuar respektivisht me 2017 dhe 2018.<br /><br /><br />Burimi: <a href="http://www.esa.int/esaCP/SEM1IQAMS7F_index_0.html">ESA</a>, <a href="http://www.lesia.obspm.fr/Divers/ResultCosmicVision.html">Observatoire de Paris</a>, <a href="http://www.techno-science.net/?onglet=news&news=4651">Techno-Science.net</a></span></div>

Projektet hapesinore europiane 2015-2025!

Agjensia Hapesinore Europiane (ESA) ka publikuar perzgjedhjen e programeve shkencore per te cilat do te ndermeret nje faze studimesh (asses...

Continua a leggere...»

Krijohet ne laborator kodi gjenetik i nje bakteri!

<div style="padding: 8px 0px;"> </div> <div style="padding: 8px 0px;"> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/kromozom.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/kromozom.jpg?w=195&h=149" /></a><br />Kerkuesit kane krijuar kodin gjenetik komplet te nje organizmi te gjalle – nje bakter – duke bere keshtu nje tjeter hap te rendesishem perpara per te krijuar jeten artificiale.<br />Me 485 gjene aktive, bakteri Mycoplasma genitalium, ka kodin gjenetik me te shkurter te njohur se cdo organizem tjeter i gjalle. Virus qe kane nje kod gjenetik akoma me te shkurter, nuk konsiderohen si qenie plotesisht te gjalla, por si nje gjendje midis se gjalles dhe jo te gjalles per shkak te paaftesise se tyre per tu riprodhuar pa ndihmen e qelizave mbartese.<br />Bakteret perkundrazi jane te afte te riprodhohen dhe edhe pse nga me te thjeshtat jane qenie plotesisht te gjalla. Grupi i qendres non-profit <a href="http://www.jcvi.org/">J.Craig Venter Institute</a>, ne Maryland, punon prej vitesh duke kerkuar menyren per te ndertuar M. genitalium nga hici.<br />“Konsiderojme arritjen tone si hapin e dyte te rendesishem te nje procesi te perbere prej tre hapash ne tentativat tona per te krijuar organizmin e pare sintetik”, ka thene Craig Venter, themelues i institutit.<br />“I gjithe ky proces ka filluar me vetem kater shishe produktesh kimike”.<br />M. genitalium ka nje strukture mjaft te thjeshte, e gjithe ADN-ja mbahet ne nje kromozom te vetem. “Qellimi yne perfundimtar eshte ai i krijimit te nje kromozomi krejtesisht sintetik i cili mund te futet ne nje qelize artficiale, duke krijuar keshtu organizmin e pare artificial, te krijuar vetem nga njeriu” – ka shtuar Venter.<br />Craig venter eshte nje mer i njohur ne fushen e kerkimeve bioteknologjike. Ne 2001, Celera nje nderrmarje e krijuar prej tij, ish e para qe dekodifikoi gjithe kodin gjenetik te njeriut.<br /><br />Nje tjeter artikull per arritjen ne fjale e gjeni edhe te <a href="http://selfmaderadio.blogspot.com/2008/01/nje-hap-me-prane-jetes-sintetike.html">selfmaderadio</a>.<br /><br />Sipas: <a href="http://it.yahoo.com/">Yahoo.it</a></div>

Krijohet ne laborator kodi gjenetik i nje bakteri!

Kerkuesit kane krijuar kodin gjenetik komplet te nje organizmi te gjalle – nje bakter – duke bere keshtu nje tjeter hap te rendesishem pe...

Continua a leggere...»

DOSSIER: Biologjia sintetike, jeta e krijuar në laborator.

<span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Para pak ditesh publikuam lajmin e<a href="http://blogshkenc.blogspot.it/2015/05/krijohet-ne-laborator-kodi-gjenetik-i.html"> krijimit ne laborator te kodit gjenetik </a>te nje qenieje te gjalle, pikerisht te nje bakteri. Per te kuptuar me mire rendesine e kesaj arritjeje, dhe perdorimet qe mund te kete ajo ne te ardhmen, ne artikullin ne vazhdim trajtohet me gjere, sic e le te kuptohet edhe titulli, tema e “jetes te krijuar ne laborator”. Debati qe kjo teme hap eshte jo pak i rendesishem per etiken shkencore. Artikulli ne vazhdim trajton disa pika kyce per te kuptuar me mire “teknologjine e krijimit te jetes”.<br /></span><br /> <div style="text-align: center;"> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/synthetic-biology.jpg"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/synthetic-biology.jpg?w=441&h=122" /></a></span></div> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"> <br />Kur në 2002 deklaronte se nuk po kërkonte që të merrte te drejten e autorit mbi gjenet, por vetë jetën, askush nuk e besoi, por sot <a href="http://www.jcvi.org/">J. Craig Venter i Institutit të Rockville</a>, Maryland, në të cilin po punonin prej kohësh dy prej studiuesve më të mirë: Clyde Hutchinson, microbiolog i “<a href="http://www.unc.edu/">University of North Carolina</a>” Chapel Hill, dhe Hamilton Smith, Nobël për fiziologjinë dhe mjeksinë në 1978 treguan që bakteri sintetik nuk është më vetëm projekt dhe premtim megaloman dhe u bë i qartë që kur me 31 Maj te 2007-es u bë publike <a href="http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PG01&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.html&r=1&f=G&l=50&s1=%2220070122826%22.PGNR.&OS=DN/20070122826&RS=DN/20070122826">kërkesa për brevetin n. 20070722826</a>, e prezantuar pa shumë bujë me 12 tetor 2007, me kërkesën që të publikohej edhe në qindra zyra të tjera patentimesh kombëtare dhe ndërkombëtare.<br />Titulli i kërkesës së patentës/brevetit, “Minimal bacterial genome”, d.m.th gjenoma minimale e nevojshme për të bërë që të jetojë një bakter.<br /><br /><span style="font-size: large;">Besimi, morali, regullat, …</span></span><br /> <div> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/synthetic-biology-information.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/synthetic-biology-information.jpg?w=151&h=145" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Në se konsiston kjo ‘jetë’ e krijuar në laborator?<br />Kanë marrë gjenomën e Mycoplasma genitalium (një bakter që dyshohet të jetë shkaktar i uretritit ose të disa patologjive të tjera infiammatore të zonës pelvike), i pari që është sekuencuar nga gjenetistët, dhe një nga një kanë ‘caktivizuar’ secilin prej 470 gjeneve te tij për të parë se me cilët prej tyre bakteri do të jetonte normalisht dhe në mungesë të tyre.<br />Pasi zbuluan se cilët ishin të domosdoshëm për mbijetesën e tij ,381 prej tyre, kanë sintetizuar një pjese ADN-je që t’i përmbante të gjitha, me 580000 çifte bazë të materialit gjenetik. Synimi final eshte te marrin nje mikrobakter natyral, te cilit do ti heqin bërthamën e tij gjenetike dhe do te futin atë artificiale, duke ruajtur kështu mekanizmin molekular të nevojshëm për të lexuar gjenet dhe për ti shndërruar ato në proteina: Shkurt te krijojne një organizëm artificial.<br /><br />Natyrisht që kjo përbën një progres të inxhinierisë gjenetike, ose më mirë të biologjisë sintetike, siç quhet tashmë kjo pjesë e biologjisë.<br />Të vetmit që kishin vënë re këtë patentim qenë bioetikët e <a href="http://www.etcgroup.org/en/materials/publications.html?pub_id=631#">Etc group of Ottawa</a>, të cilët i kërkuan Venter-it që të tërhiqte kërkesën për patentim si dhe zyrës së patentimeve që të mos ta pranonte një kërkesë të tillë, sepse një gjë e tillë është kundër moralit publik dhe sigurisë.<br />“Për herë të parë Zoti ka një konkurrent”, është shprehur Pat Mooney, i Etc.<br /><br />… <span style="font-size: large;">përgjegjësia e shkencës</span><br /><br />Etc mund te kete të drejtë, sepse biologjia sintetike po ecën me të vërtetë me ritme të pamenduara deri disa vite më parë, dhe të imagjinojmë përdorime keqdashëse dhe të tmerrshme të këtij zbulimi, nuk ka nevojë për shumë fantazi.</span></div> <div> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/research.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/research.thumbnail.jpg?w=104&h=143" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Që prej viteve ’90 të shekullit të kaluar, tek Venter, një Ethics and genomics group, i drejtuar prej Mildred K. Cho, të Center for Biomedical Ethics të Universitetit te Standfordit, që përpilonte rregullat e një kodi të sjelljes, për të parandaluar që me metodën e tyre të sintetizohen baktere patogjenë ndërsa në faqet e revistave shkencore , Cho praktikisht nuk ngre asnjë kundershtim ndaj këtij problemi, edhe pse thekson që vetë studiuesit duhet të jenë përgjegjës për çdo pasoje negative si rrjedhojë e krijesave të tyre.<br /><br />Kërkuesit e kishin quajtur bakterin e tyre “Synthia”, dmth organizëm sintetik, ndërsa Etc e ka quajtur Mycoplasma laboratorium, dhe Venter e ka ruajtur këtë të fundit si emër për zbulimin e tij të fundit.<br /><br /><span style="font-size: large;">Problemi i vërtetë është se si do të përdoret?</span><br /></span></div> <div> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/synthetic-biology-virus.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/01/synthetic-biology-virus.jpg?w=153&h=196" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Në vetvete ky bakter mund të krahasohet me një kafshë pune: për të qënë i nevojshëm, duhet të transportojë ndonjë gjen tjetër,gjë që e realizon me shtesën e gjeneve sintetikë dhe kështu mund të realizojë shumë gjëra të tjera. Sipas Venter mund të përdoret për prodhimin e hidrogjenit, si burim energjie te pastër për të ardhmen, ose mund të përdoret si absorbues/thithës i CO2 ose gazrave të tjerë përgjegjës për rritjen e ngrohjes globale. Venter imagjinon edhe arritje me te medha, faktikisht ne qofte se baktere te modifikuar gjenetikisht ne menyre qe te jene ne gjendje ti bejne balle kushteve te veshtira te planetit Mars dhe te mund te prodhojne O2, do te dergoheshin ne Mars, pas nje fare kohe atmosfere e ketij planeti mund te behej e jetueshme. Jo me kot Synthetic Genomics eshte e interesuar edhe ne nje program qe synon ta beje te jetueshme siperfaqen e ketij planeti.<br /><br />Problemi nuk është se si mund të shfrytëzohet … problemi është se si do të shfrytëzohet, sepse edhe kur u fol për OGjM (organizmat gjenetikisht të modifikuar), u tha se shpejt do të ishte e mundur që të shikohej gjelbërim në shkretëtira ose do të ishte e mundur që të kultivohet në tokat e kripura, por deri më sot, nga laboratorët kanë dalë vetëm farëra rezistente ndaj erbicideve dhe asgjë më tepër.<br /><br />Disa nga kundershtimet e mundëshme ndaj kërkesës për patentim.<br />1. Mycoplasma laboratorium nuk është artificiale, sepse edhe se ADN-ja e saj është sintetizuar në laborator, në fakt është një sekuencë që egziston në natyrë, si dhe vetë qeliza që e mban atë sekuencë, është një bakter natyral.Pra është diçka natyrale që nuk mund të brevetohet<br /><br />2. Bakteri i zgjedhur është më i lehti për tu ‘përpunuar’, meqë i mungon veshja qelizore karakteristike e baktereve të tjerë dhe kjo nuk siguron që kodi gjenetik nuk mund të mos transferohet lirshëm prej tij si dhe ka një mangesi tjetër: është shumë i ngadalte në riprodhim, dhe nëse do të donim të prodhonim hidrogjen me këtë metodë, atëhere proçesi i prodhimit do të ishte gjithashtu shumë i ngadalte…<br /><br />3. Për të dhënë një mendim më të pjekur, komuniteti shkencor pret një publikim të ndonjë artikulli në revistat shkencore, gjë që akoma nuk është parë (me përjashtim të një artikulli tek <a href="http://www.guardian.co.uk/science/2007/oct/06/genetics.climatechange">Guardian</a>)<br /><br />4. Për të krijuar një bakter të ri për punë, nuk është e nevojshme te krijohet një organizem i ri: George Church, Harvard, i shton gjenet e nevojshme baktereve ekzistuese duke arritur të njëjtin rezultat.<br /><br />5. Ne natyre ekzistojne vete <a href="http://www.fao.org/docrep/w7241e/w7241e0g.htm">baktere në gjëndje të prodhojnë hidrogjen</a> dhe <a href="http://www.jgp.org/cgi/reprint/21/1/71.pdf">baktere në gjëndje që të asorbojnë CO2 njihen tashmë prej një shekulli</a>.<br /><br />6. Mos ndoshta ambjentalizmi i Venter është vetëm “veshja” që i bëhet kësaj teknologjie për ta bërë më të pranueshme… që ka për të mbetur e ‘mirë’ ose e ‘keqe’ sipas përdorimit që asaj njerëzit do ti bëjnë.<br /><br />Mëdyshja e komunitetit akademik rreth pozitivitetit të patentimit të këtij zbulimi, i ka rrënjët dhe tek dyshimi me të cilin ajo shikon praktikat e ndjekura prej Venterit, dhe vërtetohet kjo me patentimin që Ai, me anë të <a href="http://www.celera.com/">Celera Genomics</a>, i bëri sekuencimit të kodit gjenetik njerezor…. praktikisht, shumë prej gjeneve tona, i përkasin Zotit Venter</span></div>

DOSSIER: Biologjia sintetike, jeta e krijuar në laborator.

Para pak ditesh publikuam lajmin e krijimit ne laborator te kodit gjenetik te nje qenieje te gjalle, pikerisht te nje bakteri. Per te kuptu...

Continua a leggere...»

Shfaqja e nje supernove drejtpersedrejti

<div style="padding: 8px 0px;"> <br /> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/05/supernova-sn-2008d.jpg?w=594" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/05/supernova-sn-2008d.jpg?w=594" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Nje nga fenomenet me interesante te Universit (ndoshta me interesanti pas Big Bangut), ka ndodhur me 9 janar te ketij viti, dhe kesaj rradhe shkencetaret nga e gjithe bota kane qene ne “llozhen qendrore” per te pare fenomenin ne fjale.Teksa po shihnin nje yll te vjeter ne galaksine spirale NGC 2770, Alisia Soderberg dhe Edo Berger, te Carnegie Observatories of <a href="http://www.astro.princeton.edu/">Princeton University</a>, dhe koleget e tyre te <a href="http://www.psu.edu/">Penn State University</a> kane asistuar ne shfaqjen ne kohe reale te nje supernove.<br />Supernova, qe eshte teresia e fenomeneve qe ndodhin gjate shperthimit te nje ylli, eshte nje proces i cili eshte teorizuar per nje kohe te gjate. Megjithate deri me sot nuk eshte arritur te observohet drejtpersedrejti ky fenomen.<br />“U ndodhem ne vendin e duhur ne momentin e duhur”, shpjegon Soderberg “ishim duke kerkuar nje supernove me te vjeter ne galaksine ne fjale, kur e ashtu quajtura SN 2008D, u shfaq, dhe fale shkelqimit te saj nen rrezet X, mbuloi gjithe radiacionin e galaksise ne fjale. Me siguri do te kishim humbur kete eveniment, neqoftese nuk do te kishim nen dispozicion aftesine observuese te teleskopit Swift.”<br />Supernova arrihet kur masa e nje ylli eshte rreth 8 here me e madhe se ajo e Diellit, dhe kur ai mbaron karburantin e tij te perbere kryesisht nga hidrogjeni. Nen trysnin e foces gravitacionale rrezatimi i dobesuar nuk mund te rezistoje dhe keshtu ylli ne fjale fundoset ne vetvete, duke i lene vendin nje spektakli te mrekullueshem. Brenda pak milisekondash e gjithe masa e yllit zhutet ne qender te tij, gjithnje e me shpejt, gjithnje e me fort. Temperatura rritet per shkak te trysnise te larte, dhe nje rrezatim X jashtezakonisht i fuqishem sa mund te fshehe gjithe galaksine shfaqet. Shtresat e jashtme qe kane arritur te shpetojne perhapen me shpejtesi ne drejtim te kundert, duke cliruar vale gazi teper te fuqishme ne mjedisin perreth. Nje vale drite perhapet kudo ne univers aq sa nga Toka mund te shihet me sy te lire si shfaqja e nje ylli te ri. Per te perfunduar ne qender te yllit te zhdukur shfaqet nje yll neutronesh, ose nje vrime e zeze nese masa eshte e mjaftueshme.<br />Per te perfituar sa me shume nga ky fenomen i rralle per tu pare ne kohe reale, Alisia Soderbergs ka leshuar menjehere nje thirrje te gjere nderkombetare dhe teleskopet me te rendesishem jane drejtuar nga ylli ne fjale. Hubble, observatori i rrezeve X Chandra, teleskopi VLA (Very Large Array), North Gemini dhe Keck 1 ne Hauai, Shmidt me nje rreze prej 1,5 metersh, dhe teleskopet 6 metersh, jane vetem disa nga me kryesoret e teleskopeve te perdorur per te observuar fenomenin. Asnje nuk donte ta humbiste nje eveniment te tille.<br />Pas me shume se 4 muajsh studimesh, Soderbers dhe 38 bashkepunetoret e saj kane vertetuar se procesi i perhapjes se rrezeve X dhe i gjithe fenomeni i vezhguar ishte ne perputhje te plote me teorine e ndertuar 40 vitet e fundit.<br />Me poshte edhe imazhi i marre nga NASA qe pershkruan supernoven ne fjale, dhe lidhjet per animacionin qe tregon simulimin e shperthimit te nje ylli:<br /><br /><a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/05/supernova-2008d.jpg"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/05/supernova-2008d.jpg?w=594" /></a><br /><br />Me 7 janar teleskopi ishte drejtuar tek 2007uy, nje supernova e vjeter. Shihet qarte ndryshimi me pamjen e marre me 8 janar gjate shfaqjes se 2008D, qofte ne pamje reale qofte nen rreze X. Kjo e fundit fsheh ne sfond gjithe rrezatimin X te galaksise.<br /><br />Video (kerkon QuickTime): <a href="https://www.princeton.edu/presskits/astro/docs/SwiftNewClassicSNblueSMALL.mov">Linje e dobet, cilesi e ulet (1.4 MB).</a><br /><a href="https://www.princeton.edu/presskits/astro/docs/SwiftNewClassicSNblueHIDEF_broadcast.mov">Linje e shpejte, cilesi e larte (10.9 MB).</a><br /><br /><br /><br />Burimi: <a href="https://www.princeton.edu/presskits/astro/">Princeton University News</a><br />Pamje: Princeton University, NASA</span></div>

Shfaqja e nje supernove drejtpersedrejti

Nje nga fenomenet me interesante te Universit (ndoshta me interesanti pas Big Bangut), ka ndodhur me 9 janar te ketij viti, dhe kesaj rrad...

Continua a leggere...»

E ardhmja e rikarikimit të baterive

<div> <br /></div> <div> <h2 style="background-color: white; color: #222222; font-family: 'Trebuchet MS', Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 24px; font-weight: normal; letter-spacing: -1px; margin: 0px; padding: 10px 0px;"> Do jetë e mundur falë një teknike të re që vjen nga Mit dhe e zhvilluar së bashku me Intel</h2> </div> <div> <br /></div> <div> <table align="left" border="0" class="foto-h-left" style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; width: 1px;"><tbody> <tr><td style="padding: 0.5em 2em 0.5em 0.5em;"><img align="left" alt="una lampadina viene accesa a distanza senza utilizzare conduttori elettrici" border="0" height="140" src="https://i1.wp.com/www.corriere.it/Media/Foto/2008/08/22/wireless--180x140.jpg" style="background: rgb(244, 244, 244); border: 1px solid rgb(221, 221, 221); margin: 0px 0px 6px; padding: 5px;" width="180" /></td></tr> <tr><td style="padding: 0.5em 2em 0.5em 0.5em;"><span style="font-size: x-small;">Demostrimi i funksionimit të teknologjisë Wrel:një llampë ndizet larg prej burimit të energjisë dhe pa patur lidhje konrete me fije me të</span></td></tr> </tbody></table> <div style="padding: 8px 0px;"> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Imagjinoni të jeni duke ecur në një aeroport ose në zyrë me palmarin tuaj në xhep, e ndërkohë bateria në vënd që të shkarkohet fillon të ngarkohet</span><span style="background-color: transparent; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important;">.</span><span style="color: #333333; font-family: Georgia, Times New Roman, Times, serif;"><span style="background-color: white; font-size: 13px; line-height: 20px !important;"><strong></strong></span></span></div> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Fantashkencë?<br /><br />Do të ndërronit ide nëse do të shikonit demostrimin praktik nga Justin Rattner, Chief Technology Officer i Intel, gjatë Intel Developer Forum të San Franciskos. Rattner, gjatë një konference të shumkombëshes, ka ushqyer në distancë një llampë, pa patur nevojë për kordone priza dhe spina, duke shfrytëzuar një princip të njohur të fizikës që e ndeshim tek transformatorët, por që është trajtuar më tej nga shkencëtarët e MIT dhe që e kanë quajtur WREL (Wireless Resonant Energy Link).</span></div>

E ardhmja e rikarikimit të baterive

Do jetë e mundur falë një teknike të re që vjen nga Mit dhe e zhvilluar së bashku me Intel Demostrimi i funksionimit të teknologj...

Continua a leggere...»

DOSSIER: Energjia berthamore (pjesa e trete)

<div style="text-align: left;"> <span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;"><br /></span></div> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><div style="text-align: left;"> Trajtimi i mbetjeve</div> <div style="text-align: left;"> <br /></div> <div style="text-align: left;"> Pas djegies ne gjenerator te karburantit te formuar nga U235, elementet e perftuar kane nje nivel radiacioni mjaft te larte dhe per kete arsye duhen trajtuar. Trajtimi i ketyre mbetjeve perben fazen perfundimtare te ciklit te karburantit berthamor.</div> <div style="text-align: left;"> <br /></div> <div style="text-align: left;"> – Cfare eshte radiacioni dhe perse eshte i rrezikshem?</div> <div style="text-align: left;"> <br /></div> <div style="text-align: left;"> Gjate reaksioneve berthamore te fisionit nje atom uraniumi U235 goditet nga nje neutron, dhe shperbehet ne atome Kriptoni dhe Bariumi duke cliruar edhe energji (<a href="http://blogshkenc.blogspot.it/2015/05/dossier-energjia-berthamore-pjesa-e-pare.html">shih rubriken perkatese).</a> Nje pjese e energjise se perftuar rrit temperaturen e ujit duke e kthyer ne avull qe do te sherbeje per te vene ne levizje turbinat, ndersa pjesa tjeter perhapet ne forme valesh.</div> </span><div> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/image1.png" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/image-thumb1.png?w=123&h=160" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /><span style="font-size: large;">Radiacioni</span> eshte perhapja e energjise ne formen e valeve, ose levizja e therrmijave subatomike (kuarke etj) per shkak te kalimit te nje trupi (atomi) nga nje gjendje me energji me te larte ne nje gjendje me energji me te ulet. Radiacioni quhet jonizues kur eshte ne gjendje te shkepute nga atomet elektrone, dhe jo-jonizues kur nuk permban energjine e duhur per te shkeputur elektrone. Problemi ne shfrytezimin e energjise berthamore qendron ne faktin se radiacioni krijohet jo vetem gjate reaksioneve berthamore, por edhe mbetjet e perftuara nga keto reaksione jane radioaktive per nje kohe te gjate. Per me teper radiacioni i ketyre mbetjeve eshte jonizues. Ne baze te energjise dhe te elementeve qe clirohen radiacioni jonizues ndahet ne rreze alfa (clirohet nje berthame heliumi qe permban 2 protone, 2 neutrone), beta (clirohet nje elektron ose pozitron) ose gama (clirohen vale elektromagneteki, ose foton me eneregji te larte).<br /><br />Rrezikshmeria e ketyre rrezatimeve qendron ne faktin se jane ne gjendje te depertojne ne trupin njerezor, te jonizojne atomet dhe si rrjedhoje te formojne kancer. Normalisht aftesia depertuese ndryshon sipas llojit te rrezatimit.<br /></span></div> <div> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/radiacion-alfa.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/radiacion-alfa-thumb.jpg?w=107&h=109" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Keshtu rrezatimi alfa eshte ne gjendje te depertoje vetem deri ne 3mm thellesi ne leter. Kanceri i lekures eshte pasoja me e dukshme e ketij rrezatimi, megjithate marrja e therrmijave alfa nepermjet ushqimeve te kantaminuara, sjell shkaterrimin e organizmit nga brendesia. Sidoqofte mjaftojne rreth 100 flete formati dhe arrijme te shpetojme nga nje rrezatim i ketij lloji.<br /></span></div> <div> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/image2.png" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/image-thumb2.png?w=137&h=96" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Rrezatimi beta ka nje aftesi depertuese 100 here me te forte se ai alfa, duke qene se elektronet jane therrmija me te vogla se ionet e heliumit. Ne trupin njerezor ky rrezatim arrin te depertoje deri ne 1 centimeter thellesi dhe shkakton kancer. Megjithate edhe ne kete rast mjaftojne vetem 3 milimeter alumin per te ndaluar avancimin e rrezeve beta.<br /></span></div> <div> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/image3.png" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/image-thumb3.png?w=134&h=93" /></a><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Rrezatimi gama eshte edhe me i rrezikshmi. Aftesia depertuese e tij eshte 100 here me e fuqishme se e rrezatimit beta, dhe 10000 here me e fuqishme se e rrezatimit alfa. Duke qene se ky lloj rrezatim perbehet nga vale elektromagnetike ne gjatesi mjaft te vogel, deri ne nje e dhjeta e nje angstrom (100 here me te shkurtra se 1/1000000000 e metrit), ose nga fotone me energji te madhe disa dhjetra mijera elektron volt (eV), ai eshte ne gjendje te depertoje pjesen me te madhe te materialeve.<br />Ndryshe nga dy rrezatimet e tjera berthamore (alfa dhe beta) rrezatimi gama i ndodhur ne gjendjen e valeve elektromagnetike e deperton tejpertej trupin njerezor duke jonizuar molekulat, dhe duke formuar kancer ne pjese te ndryshme te trupit. Rrezikshmeria eshte me e madhe nese kihet parasysh fakti se tejpertimi i trupit sjell modifikime edhe ne ADN, dhe tanime jo vetem ne qelizat e lekures por ne rastin me te keq edhe ne qelizat seksuale, cka sjell nje mutacion gjenetik te trashegueshem. Eshte ky lloj rrezatimi qe eshte shkaktar i pjeses me te madhe te femijeve te deformuar te lindur pas katastrofes se Cernobillit. Ne rastin e rrezatimit gama muret mbrojtese duhet te kene nje trashesi me te madhe se 3m beton.<br />Keto jane arsyet qe e bejne te detyrueshem rrethimin e burimeve radioaktive nga mure betoni dhe shtresa plumbi.<br />___________________________<br />Rrezatim alfa, beta, gama : Credit : Wikipedia. Leshohen nen GNU Free Documentation License</span></div>

DOSSIER: Energjia berthamore (pjesa e trete)

Trajtimi i mbetjeve Pas djegies ne gjenerator te karburantit te formuar nga U235, elementet e perftuar kane nje nivel radiacioni mjaf...

Continua a leggere...»

DOSSIER: Energjia berthamore (pjesa e dyte)

<br /> Cikli i uraniumit<br /> <br /> <br /> Nxjerrja e mineralit<br /> <br /> <br /> <div> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/clip-image002.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/clip-image002-thumb.jpg?w=170&h=134" /></a>Nxjerrja e uraniumit lejon te merren resurset e nevojshme per prodhimin e lendes se pare qe do te perdoret ne centralin berthamor. Gjate nje faze te pare nxirret minerali i uraniumit, i cili permban nga 1 deri ne 200 kg uranium per cdo ton mineral. Minerali i nxjerre perpunohet gjate nje faze te dyte per te dhene nje pluhuri ngjyre te verdhe e quajtur yellowcake, i cili nuk tretet ne uje dhe shkrin ne rreth 2800 grade C. Perqendrimi i uraniumit (i ndodhur nen formen e U3O8) ne kete lende eshte rreth 750 kg uranium per ton. Vendet kryesore te prodhimit te yellowcake jane Kanadaja dhe Australia.<br /> <br /> Per tu mundesuar pasurimi i uraniumit, duhet qe U3O8 te kthehet ne formen e hekzafluorurit te uraniumit UF6, qe eshte nje lidhje e 6 atomeve fluor me nje atom uranium. Ky eshte nje tjeter proces mjaft i komplikuar qe per momentin kryhet vetem ne 12 vende ne bote: Kanada, France, Rusi, Britani e Madhe, SHBA, Argjentine, Brazil, Kine, Republika e Korese, Pakistan, Japoni dhe Iran.<br /> <br /> <br /> Pasurimi i uraniumit <br /> Cfare eshte pasurimi i uraniumit? <br /> <br /></div> <div>   </div> <div> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/u235.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/u235-thumb.jpg?w=109&h=135" /></a>Pasurimi i uraniumit eshte nje proces qe ka si qellim te shtoje numrin e izotopeve U235 ne nje kallep uraniumi. Uraniumi i gjendur ne natyre permban rreth 0,7% izotope U235. Ne menyre qe nje sasi uraniumi te jete e</div> <div> perdorshme per qellimi civile ose ushtarake duhet qe dendesia e ketyre izotopeve te jete nga 0,9-85% sipas llojit te perdorimit. Keshtu, disa centrale berthamore perdorin uranium te pasuruar ne nivelet 0,9-2%, nendeteset ushtarake me motor berthamor perdorin uranium ne nivele pasurimi 50-90%(figure), Little Boy, bomba e hedhur ne Hiroshima, permbante 50 kg uranium te pasuruar ne nivel 89%, dhe 14 kg ne nivel 50%, per nje mesatare prej 80% U235/ kg uranium.<br /> <br /> Pasurimi eshte nje proces jo- njetrajtesisht i komplikuar. Keshtu eshte shume me e veshtire te kalohet nga 0,7% ne 4% sesa te kalohet nga 4% ne 80%. Prej nga mundesia e cdo vendi qe pasuron uraniumin per qellime civile te kaloje ne perdorime ushtarake, dhe shqetesimi nderkombetar per procesin e pasurimit te uraniumit ne Iran. (Sipas te dhenave Irani eshte ne gjendje per momentin te pasuroje uranium deri ne 3,5%) <br /> Cfare jane izotopet dhe perse duhen me shume izotope U235 se normalja? <br /> <br /> <br /> Atomi eshte i perbere nga elektronet qe formojne rene elektronike dhe berthama e perbere nga protonet dhe neutronet. Ne gjendje normale ne natyre shumica e atomeve eshte e perbere nga nje berthame qe permban nje numer te caktuar protonesh dhe neutronesh. Megjithate, sipas elementeve kimike ne perqindje te caktuara ndodhen edhe atome, ne te cilat numri i neutroneve ndryshon nga numri “normal” i neutroneve. Keto atome quhen izotope te nje elementi. Izotopet kane te njejtat cilesi kimike si edhe atomet ‘normale’, eshte e pamundur te ndash kimikisht 2 sasi lende te perbera nga izotope te ndryshem te te njejtit element. Duke qene se ne berthamen e nje izotopi, numri i neutroneve dhe protoneve eshte i ndryshem, normalisht edhe pesha e atomit perkates do te jete e ndryshme, sipas rasteve nje izotop do te jete me i rende se atomi normal kur ne berthame ndodhen me shume neutrone dhe me i lehte kur ndodhen me pak. Emrin izotopi e merr nga masa e tij, pra nga numri i atomeve plus numrin e protoneve, U235 permban 92 protone dhe 143 neutrone (92+143=235) ndersa U238 permban 92 protone dhe 146 neutrone (92+146=238).<br /> <br /> Ne menyre qe nje reaksion berthamor fisioni te ndodhe, nevojitet qe atomet e uraniumit te goditen nga neutrone dhe te shperbehen duke leshuar neutrone te tjere dhe energji (<a href="http://blogshkenc.blogspot.it/2015/05/dossier-energjia-berthamore-pjesa-e-pare.html">shih rubriken perkatese</a>). Qe ky reaksion te kthehet ne nje reaksion zinxhir, pra te prodhohet vazhdimisht energji, nevojitet qe atomet qe goditen te shperbehen dhe te leshojne neutrone te tjere dhe energji. U238, atomet e uraniumit te ndodhur me me shumice ne natyre, nuk jane te ashtuquajtura “fisionuese” ose “fisile”, qe do te thote se ne qofte se goditen nga nje neutron nuk shperbehen (pervec rasteve kur goditen nga neutrone me shpejtesi shume te madhe) por kthehen ne U239 ‘izitop’ i paqendrueshem i cili kthehet menjehere ne Neptunium 239. Vetem atomet e U235 shperbehen gjate goditjes se nje neutroni duke formuar Kriptium (Kr92) dhe Barium (Ba141) dhe duke cliruar edhe 2-3 (mesatarisht 2,4) neutrone te tjere qe do te shkojne te godasin atome te tjere U235.<br /> <br /> Ne qofte se sasia e U235 eshte me e vogel se 0,9% atehere neutronet e cliruara do te “gelltiten” nga U238 dhe reaksioni zinxhir nuk do te zhvillohet. Thuhet se masa e U235 ishte nen masen kritike. Ne rast te kundert probabiliteti qe neutronet te godasin atome te tjera U235 dhe te mos “gelltiten” nga U238 rritet se tepermi, dhe ndodh reaksioni zinxhir, qe eshte i kontrolluar ne centralet berthamore, dhe qe shkon deri ne fund ne bombat nukleare. Ne kete rast thuhet se masa e U235 ishte mbi masen kritike. <br /> Si vecohet U235? <br /> <br /> <br /> Procesi i vecimit te U235 eshte nje proces qe bazohet ne nje princip mjaft te thjeshte. Duke qene se U235 ka me pak neutrone ne berthame se U238 ky i fundit ka nje mase me te madhe se izotopi fisil U235 (quhen izotope fisile ata qe mund te hyjne ne reaksione berthamore fisioni). Fale mases me te madhe U238 ka dhe nje inertesi me te madhe. Duke vendosur uraniumin ne centrifuga te fuqishme izotopet me masa te ndryshme vecohen nga njeri tjetri, dhe izotopet me te rende ‘zhvendosen‘ ne periferi, ndersa ata me te lehtet pra edhe U235 pozicionohen ne qender . (Procesi ka te njejtin parim si dhe centrifuga e lavatrices, e cila shfrytezon faktin se uji eshte me i rende se veshjet per ta vecuar dhe nxjerre jashte kete te fundit ne menyre qe teshat te jene « gjysem te thata ».)<br /> <br /> Ultracentrifugimi eshte procesi me i perdorur sot per pasurimin e uraniumit per shkak te principit te tij te thjeshte dhe te kostos relativisht te ulet. Ekzistojne edhe procese te tjera pasurimi uraniumi si per shembull : ndarja termike, ndarja elektromagnetike, ndarja me lazer dhe nje sere procesesh te tjere me te komplikuar.<br /> <br /> <br /> . .<br /> <br /> <br /> [1]-Credit:U235-80%. Burimi: Wikipedia. Leshohet nen GNU Free Documentation License</div>

DOSSIER: Energjia berthamore (pjesa e dyte)

Cikli i uraniumit Nxjerrja e mineralit Nxjerrja e uraniumit lejon te merren resurset e nevojshme per prodhimin e lendes se pare qe d...

Continua a leggere...»

DOSSIER: Energjia berthamore (pjesa e pare)

<h3 style="background-color: white; color: #222222; font-family: 'Trebuchet MS', Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 18px; font-weight: normal; margin: 0px; padding: 10px 0px;"> <strong><em>Lenda, Atomet, Berthama.</em></strong></h3> <div class="MsoNormal" style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px; text-align: justify; text-indent: 35.25pt;"> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/atom2.jpg" sl-processed="1" style="color: #222222;"><img alt="atomi" class="alignleft alignnone size-medium wp-image-310" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/atom2.jpg?w=300&h=300" style="background: rgb(244, 244, 244); border: 1px solid rgb(221, 221, 221); float: left; margin: 0px 10px 0px 0px; padding: 5px;" /></a>Gjithe lenda ne univers eshte e perbere prej atomeve, te cilet jane njesia me e vogel ne te cilen mund te ndahet lenda pa shkaktuar leshimin e thermijave te ngarkuara elektrikisht[1].<a href="https://blogshkenca.wordpress.com/2008/06/04/dossier-energjia-berthamore-pjesa-e-pare/#_ftn1" name="_ftnref1" sl-processed="1" style="color: #222222;"></a>Atomet jane therrmija teper te vogla te rendit te 10^-10m (1 e 10 e nje te miliardes te metrit). Ato jane te perbera nga elektronet (te ngarkuar negativisht), ose me sakte nga reja elektronike, dhe nga berthama e atomit qe ndodhet ne qender te kesaj reje elektronike dhe qe eshte e perbere nga protonet (te ngarkuar pozitivisht, ose me sakte me shenje te kundert nga ajo e elektroneve) dhe neutronet (pa ngarkese elektrike). <span lang="IT">Edhe pse berthama eshte rreth 10 000 here me e vogel se atomi, ajo perben masen kryesore te atomit.</span>Forcat qe veprojne ne brendesi te berthames jane te formave te ndryshme. Keshtu dy protone per shkak se kane ngarkese elektrike te njejte do te shtyjne njeri-tjetrin, pervec kesaj force ekziston edhe forca gravitacionale e cila per shkak te mases se vogel te therrmijave shperfillet ne shumicen e rasteve. Duke qene se forca elektromagnetike i detyron protonet te shtyjne njeri-tjetrin, dhe duke qene se berthama vazhdon te qendroje e bashkuar, atehere duhet te ekzistoje me patjeter nje force tjeter qe kundervepron ndaj shtyrjes se forces elektromagnetike ndermjet protoneve. Kjo force eshte quajtur force e Forte, ose bashkeveprim i forte. Ekziston edhe nje force tjeter qe vepron ne brendesi te atomeve, dhe kjo eshte forca e Dobet, ose bashkeveprimi i dobet. (Nje prej teorive kryesore te zhvilluara vitet e fundit, Teoria e Unifikimit te Fushave, presupozon se keto kater forca, per sa te ndryshme qe mund te duken jane vetem kater aspekte te ndryshme te nje force te vetme.)<strong><em></em></strong></div> <h3 style="background-color: white; color: #222222; font-family: 'Trebuchet MS', Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 18px; font-weight: normal; margin: 0px; padding: 10px 0px;"> <strong><em>Reaksionet berthamore. Cfare jane?</em></strong></h3> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <strong><em></em></strong>Reaksioni berthamor eshte nje ndryshim i nje ose disa berthamave atomike, qe pasohet me krijimin e elementeve atomike te ndryshem nga elementet fillestare qe kane hyre ne reaksion. Reaksionet berthamore jane dy llojesh: <em>reaksione fisioni </em>dhe<em> reaksione </em>fuzioni.<br />Gjate <strong><em>fisionit</em></strong>, nje berthame e nje elementi te rende (si uraniumi) shperbehet pas goditjes me nje neutron qe crregullon ciklin e brendshem te saj, ne berthama me te lehta, dhe clirohen dy ose tre neutrone, fotone, energji dhe rreze gama.<br />Neutronet e cliruara, te cilat kane fituar nje fare shpejtesie dhe energjie kinetike nga reaksioni, shkojne e godasin berthamat e atomeve te tjera, te cilat do te shperbehen ne dy berthama te reja dhe do te clirojne po ashtu energji, fotone, rreze gama, dhe neutrone te tjera. Fillon keshtu nje reaksion zinxhir qe do te shperbeje te gjithe berthamat atomike te dhe do te cliroje nje sasi te madhe energjie.</div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/fisioni-nuklear.jpg" sl-processed="1" style="color: #222222;"><img alt="fisioni berthamor" class="alignnone size-medium wp-image-312" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/fisioni-nuklear.jpg?w=300&h=107" style="background: rgb(244, 244, 244); border: 1px solid rgb(221, 221, 221); margin: 0px 0px 6px; padding: 5px;" /></a></div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <span lang="IT">Principi baze per prodhimin e energjise nga berthama atomike, qendron ne faktin se masa totale pas nje reaksioni berthamor eshte me e vogel se masa para reaksionit. Diferenca midis ketyre masave eshte shnderuar ne energji, sipas ekuacionit E=m*c², ku E eshte energjia e cliruar, m eshte diferenca e masave, c eshte nje konstante qe perben shpejtesine e drites 299 792,458 km/s. Kjo energji e cliruar, mund te kontrollohet dhe te perdoret per te shnderuar ujin ne avull, i cili mund te perdoret per te vene ne levizje turbinat ne nje gjenerator elektrik.</span></div> <blockquote style="background-color: white; border-left-color: rgb(68, 68, 68); border-left-style: solid; border-left-width: 2px; color: #666666; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; font-style: italic; margin: 5px auto 15px; padding: 0px 10px; width: 518.5px;"> <div style="line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <span class="MsoBookTitle"><span lang="IT" style="font-size: 12pt; line-height: 18.3999996185303px;">1 gram Uranium235</span><span lang="IT" style="font-size: 12pt; line-height: 18.3999996185303px;"> gjate fisionit, cliron nje energji te barabarte me ate te cliruar nga djegia e 1,6 ton nafte.</span></span></div> </blockquote> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <strong><em>Fuzioni</em></strong> ka te beje me faktin se dy ose me shume berthama te lehta mund te bashkohen per te formuar nje berthame me te rende. Ky eshte procesi baze qe mban ndezur yjet, ku ne rastin me te shpeshte, kater protone bashkohen per te formuar nje berthame heliumi (2 protone, 2 neutrone) dhe disa therrmija te tjera. Fale ketij procesi yjet mund te kundershtojne terheqjen e brendshme qe u ben forca gravitacionale, dhe te evitojne te “zhyten” ne vetvete.</div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/fuzioni-1.jpg" sl-processed="1" style="color: #222222;"><img alt="fuzioni" class="alignleft alignnone size-thumbnail wp-image-313" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/fuzioni-1.jpg?w=150&h=109" style="background: rgb(244, 244, 244); border: 1px solid rgb(221, 221, 221); float: right; margin: 0px 10px 0px 0px; padding: 5px;" /></a></div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> Per momentin, shkencetaret nuk kane arritur akoma te prodhojne nje fuzion te <span class="skimlinks-unlinked">kontrollueshem.Per</span> kete arsye fuzioni berthamor perdoret vetem nen aspektin ushtarak per te ndertuar arme si bomba me hidrogjen (Bomba H). Duke qene se sasia e hidrogjenit qe sherben si lende e pare per kete reaksion eshte praktikisht e palimituar ne toke, dhe se fuzioni cliron rreth 5-7 here me shume energji se fisioni, kontrolli i kesaj energjie do te na lejonte te zgjidhnim perfundimisht problemin e energjise per planetin tone.</div> <blockquote style="background-color: white; border-left-color: rgb(68, 68, 68); border-left-style: solid; border-left-width: 2px; color: #666666; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; font-style: italic; margin: 5px auto 15px; padding: 0px 10px; width: 518.5px;"> <div style="line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <span class="MsoBookTitle"><span lang="IT" style="font-size: 12pt; line-height: 18.3999996185303px;">Energjia e cliruara gjate fuzionit te 1 gram hidrogjen (deuterium + tritium) eshte e barabarte me energjine e cliruar nga djegia e 10 ton nafte.</span></span></div> </blockquote> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px;"> <hr size="1" /> <div style="line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> </div> <div class="MsoFootnoteText" style="line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <a href="https://blogshkenca.wordpress.com/2008/06/04/dossier-energjia-berthamore-pjesa-e-pare/#_ftnref1" name="_ftn1" sl-processed="1" style="color: #222222;"><span class="MsoFootnoteReference"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; line-height: 15.3333320617676px;">[1]</span></span></span></a><span lang="IT"> Perkufizim Enciklopedia Britannica<br />Credit: <em>Atomi i Heliumit. </em>Burimi : Wikipedia. Leshohet nen GNU Free Documentation License<br />Credit: <a href="http://worldserver13.oleane.com/keiser/Einstein/EMC2.htm" rel="nofollow" sl-processed="1" style="color: #222222;">http://worldserver13.oleane.com/keiser/Einstein/EMC2.htm</a></span></div> </div>

DOSSIER: Energjia berthamore (pjesa e pare)

Lenda, Atomet, Berthama. Gjithe lenda ne univers eshte e perbere prej atomeve, te cilet jane njesia me e vogel ne te cilen mund te ndahet...

Continua a leggere...»

DOSSIER: Energjia berthamore (Hyrje)

<div class="MsoNormal" style="padding: 8px 0px;"> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/energji-berthamore-1.jpg" sl-processed="1" style="background-color: white; color: #222222; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important;"><img alt="energji berthamore" class="alignleft size-medium wp-image-306" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/energji-berthamore-1.jpg?w=300&h=285" style="background: rgb(244, 244, 244); border: 1px solid rgb(221, 221, 221); float: left; margin: 0px 10px 0px 0px; padding: 5px;" /></a>Historia e energjise berthamore ne perdorimet civile fillon ne vitet 50. Keto vite hapen me magjepsjen e pergjithshme mbi energjine berthamore. Ne ate epoke te gjithe ishin te bindur se energjia berthamore do te ndryshonte boten dhe brenda 20-30 viteve gjithcka do te funksiononte fal kesaj energjie te re. Gjate asaj kohe, e ardhmja e energjise berthamore nuk shihej thjesht si nje alternative per prodhimin e elektricitetit. Kjo energji do te sherbente se shpejti per te vene ne funksionim motoret e avioneve, anijeve, nendeteseve dhe lokomotivave . <br />Deshira per te lene prapa makthin e Hiroshimes, dhe nevoja per te gjetur nje burim energjie qe do te plotesonte nevojat e nje popullate boterore gjithnje ne rritje ishin arsyet kryesore qe kushtezonin gjithe interpretimin e kesaj energjie. Keto do te benin qe te shfaqeshin shpesh ide si “perimet e nenshtruara radiacionit berthamor, zhvillohen me shpejt”. Vete Mari Kyri (Marie Curie), fituesja e cmimit nobel per zbulimin e Radiumit dhe Poloniumit do te propozonte injeksione ne gjak te radiumit duke thene: “nuk kam prova qe ben mire per shendetin, por e besoj nje gje te tille”. Megjithate qysh prej asaj kohe shume gjera kane ndryshuar. Menyra e konceptimit te energjise berthamore tanime kushtezohet nga faktet dhe nga nje histori disa vjecare e aplikimit te kesaj energjie ne fushen e prodhimit te elektricitetit. Dy jane pikepamjet kryesore qe shtrohen sot rreth energjise berthamore, dy pikepamje sa te kunderta aq edhe te pakundershtueshme ne pricip:<br /><br />1- Energjia berthamore eshte nje burim i cmuar qe mund te perdorim per te evituar degradimin e metejshem te planetit, dhe per te mbuluar nevojat me energji te nje popullsie gjithnje ne rritje.<br /><br />2- Energjia berthamore per sa e fuqishme dhe e dobishme mund te jete, mbetet akoma e paeksploruar plotesisht dhe perben nje rrezik serioz si per njerezimin ashtu edhe per planetin Toke.<br /></div> <div class="MsoNormal" style="padding: 8px 0px;"> <a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/central-berthamor.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2008/06/central-berthamor.jpg?w=195&h=300" /></a>Jane te pakundershtueshme ne princip, pasi asnjera prej tyre nuk mund te cilesohet e gabuar. Cdo lloje gjykimi mbi energjine berthamore duhet pare nen kontekstin lokal ne te cilin ajo perdoret. Eshte i pamohueshem fakti qe energjia berthamore eshte nje burim qe mund te plotesoje nevojat e nje popullsie boterore gjithnje ne rritje, megjithate eshte po aq i pakundershtueshem edhe fakti qe pasojat e nje gabimi ose difekti jane te pakontrollueshme dhe mbi te gjitha katastrofike. Keshtu mbetemi gjithnje ne piken e nisjes: “Kemi nevoje per kete lloj energjie por nuk jemi akoma 100% te sigurte per perdorimin e saj”. Ne nje moment ku perdorimi i energjise berthamore mund te kthehet se shpejti ne nje realitet edhe ne Shqiperi, tanime kemi nevoje me shume se kurre te kemi nje pikepamje rreth kesaj energjie. <br />Ky dosier ka si qellim te shpjegoje ne menyre te qarte se cfare eshte energjia berthamore, perdorimi i saj, e ardhmja dhe alternativat ndaj kesaj energjie, me qellim qe tju lehtesoje kuptimin e qarte te gjendjes ne te cilen ndodhemi ne menyre qe kushdo te jete i informuar mbi baza reale dhe faktike para se te gjykoje mbi perdorimin e kesaj energjie ne vendin tone.<br /><br />Kur flitet per energji berthamore eshte e rendesishme te cilesohet fjala berthamore dhe jo atomike. Faktikisht edhe pse energji atomike perdoret si sinonim i energjise nukleare ose berthamore, ky perdorim eshte shkencerisht i gabuar. Energji atomike nenkupton fjale per fjale, energji e prodhuar nga atomet, pra energji e prodhuar nga ndryshimi i rese elektronike te atomeve. E thene ndryshe eshte energjia qe prodhohet nga bashkeveprimi ndermjet atomeve, pra lidhet me faktin e fitimit te energjise nga ndryshimi i ketyre gjendjeve atomike. Shumica e energjive te perdorura sot, si energjia e cliruar nga djegia e drurit, qymyrit, ose naftes, madje edhe energjia e prodhuar ne muskujt tone, jane te gjitha energji atomike. Energjia berthamore ose nukleare, eshte energjia e fituar nga ndryshimet qe ndodhin ne berthamen e atomit, atje ku jane te lidhura shume fort dy prej therrmijave baze neutronet dhe protonet.<br />(Vazhdon …)</div>

DOSSIER: Energjia berthamore (Hyrje)

Historia e energjise berthamore ne perdorimet civile fillon ne vitet 50. Keto vite hapen me magjepsjen e pergjithshme mbi energjine bertham...

Continua a leggere...»

Nje molekule sheqeri mund te na drejtoje ne zbulimin e jetes aliene.

<div style="padding: 8px 0px;"> <a href="https://futuresteve.files.wordpress.com/2007/11/crab_pulsar.jpg?w=180&h=180" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://futuresteve.files.wordpress.com/2007/11/crab_pulsar.jpg?w=180&h=180" /></a>Shkencetaret kane zbuluar nje molekule organike sheqeri qe eshte e lidhur ne menyre te drejtperdrej<br />te me shfaqjen e jetes, ne nje pjese te galaksise ku planetet e banueshem mund te ekzistojne.<br />Nje grup nderkombetar kerkuesish, kane perdorur radioteleskopin IRAM ne France per te zbuluar nje molekulen ne nje zone 26000 vite drite larg Tokes, ku procesi yllformues vazhdon ende.<br />Molekula – glikolaldehid – ka qene zbuluar edhe me pare, por vetem ne qender te galaktikes tone ku kushtet per shfaqjen e jetes jane mjaft ekstreme. Zbulimi i ri ne nje zone larg qendres se Udhes se Qumeshtit, sugjeron per me teper faktin se prodhimi i ketij perberesi kyc per krijimin e jetes mund te jete mjaft i zakonshem neper hapesire. Ky eshte nje lajm i mire per kerkuesit e jetes aliene, pasi prania e ketij perberesi rrit se tepermi mundesine e shfaqjes se jetes ne planete te tjere te ngjashem me Token.<br />Ekipi arriti te zbuloje glikolaldehidin duke perdorur teleskopin per te vezhguar ne gjatesi valesh te ndryshme. Vezhgimet treguan prezencen e tre zonave me glikolaldehid pergjate qendres se pjeses se vezhguar.<br />Glikolaldehidi, monosakaridi me i thjeshte, mund te bashkeveproje me me propenalin per te formuar ribozen, nje nga perberesit kryesore te ARN-se, qe mendohet te jete molekula kryesore ne formimin e jetes.<br />Zbulimi tregon se nje pjese e mire e elementeve te nevojshem per krijimin e jetes kane origjine jashtetokesore. Per me teper mund te jene formuar para formimit te vete planeteve ku mund te zhvillohet jeta. « Zbulimi i nje molekule sheqeri rreth nje ylli ne formim e siper eshte mjaft pasionuese, komenton Keith Mason drejtor i STFC (Science and Technology Facilities Council), dhe do te na jape informacionet te rendesishme per kerkimin e jetes jashtetokesore”.<br /><br />Burimi: <a href="http://www.sciencedaily.com/releases/2008/11/081125090344.htm">ScienceDaily</a></div>

Nje molekule sheqeri mund te na drejtoje ne zbulimin e jetes aliene.

Shkencetaret kane zbuluar nje molekule organike sheqeri qe eshte e lidhur ne menyre te drejtperdrej te me shfaqjen e jetes, ne nje pjese te...

Continua a leggere...»

TitanoBoa, gjarpri me i madh i gjitha koherave!

<span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /><br />Para rreth 60 milion vitesh ushqehej me krokodrile, ishte i gjate rreth 13 metra, dhe mund ta bente nje gjarper te koheve tona te dukej si krimb qe bluan token …<br /></span><br /> <div style="text-align: center;"> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2009/02/titanoboa.jpg?w=594" /></span></div> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"> <br /><div style="text-align: left;"> Quhet Titanoboa cerrejonensis, fosilet e tij jane zbuluar ne nje miniere kolumbiane dhe eshte gjarpri me i madh qe ka ekzistuar ndonjehere. Gjatesia e tij luhatej midis 12,6 dhe 13,5 metrash (kundrejt 7 metrave te anakondave te sotme) dhe duhet te peshonte 1250 kg. Fale rruazave te shtulles kurrizore te zbuluara, kerkuesit mund ta rindertojne ne kompiuter pamjen dhe karakteristikat e ketij kusheriri te larget te boa constrictor qe jeton sot ne Ameriken e jugut, por qe nuk i kalon 4 metrat. Prane ketyre fosileve u gjeten edhe pjese te vaftit te fundit te gjarprinjve qe perbehej nga breshka gjigande dhe krokodrile. </div> <div style="text-align: left;"> <br /></div> <div style="text-align: center;"> <img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2009/02/titanoboa-rruaza.jpg?w=300&h=198" /></div> <div style="text-align: left;"> <br /></div> <div style="text-align: left;"> Madhesia e trupit te ketij gjarpri na jep te dhena edhe per klimen e para 60 milion viteve. Gjarperinjte jane kafshe me gjak te ftohte, temperatura e trupit te tyre i pershtatet temperatures se mjedisit te jashtem. Nje temperature e ulet kushtezon nje metabolizem te ngadalte qe nuk mund ti mjaftoje nje trupi te madh. Duke e krahasuar specien e sapozbuluar me gjarperinjte e sotem, eshte arritur ne rezultatin qe temperatura ne kohen e titanoboas ishte midis 30 dhe 34°C. Nje temperature mesatare rreth 4° me e larte se ne ditet tona.</div> Lind natyrshem pyetja a mund te rizhvillohen gjarperinjte <br /><br />e sotem per te arritur nje madhesi te tille me ngrohjen e temperatures per shkak te ngrohjes globale? Per sa e frikshme mund te duket kjo pyetje shkencetaret pergjigjen “Jo”. “Nuk do te kemi gjarperinj gjigande, pasi me zhvillimin demografik dhe social jemi duke shkyllezuar dhe shkaterruar ne te njejten kohe edhe habitatin e ketyre kafsheve, te cilat pa ushqimin e duhur dhe mjedisin e pershtatshem nuk do te mund te zhvillohen me tej” – thekson Jason Head i universitetit te Torontos Missisauga.<br /><br />Foto 1: Rindertim i pamjes se titanoboas © J. Bourque/<a href="http://www.ufl.edu/">Universiteti i Florides</a><br />Foto 2: Krahasim i rruazave te titanoboas me rruazat e nje anakonde te diteve tona © Ray Carson/<a href="http://www.ufl.edu/">Universiteti i Florides</a></span>

TitanoBoa, gjarpri me i madh i gjitha koherave!

Para rreth 60 milion vitesh ushqehej me krokodrile, ishte i gjate rreth 13 metra, dhe mund ta bente nje gjarper te koheve tona te dukej si k...

Continua a leggere...»

Filmohet nje vrime e zeze!

<span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /><br /><br /></span><span class="Apple-style-span" style="background-color: white; border-collapse: separate; font-family: 'Lucida Grande'; font-size: 10px; white-space: pre;"><span class="embed-youtube" style="display: block; text-align: center;"><iframe allowfullscreen="true" class="youtube-player" frameborder="0" height="365" src="https://www.youtube.com/embed/k7xl_zjz0o8?version=3&rel=1&fs=1&showsearch=0&showinfo=1&iv_load_policy=1&wmode=transparent" style="max-width: 100%;" type="text/html" width="594"></iframe></span></span><em style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px;">Videoja eshte nje vazhdimesi imazhesh te qendres se galaktikes sone te kryera nga viti 92 deri ne 2002.</em><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /><br /><br /><br />Behet fjale per vrimen e zeze qe i josh me shume astronomet, ajo e ndodhur ne qender te <a href="http://sq.wikipedia.org/wiki/Galaktika">galaktikes</a> tone dhe qe ve ne levizje rreth saj gjithe yjet e “Udhes se qumeshtit”, Sagittarius A.<br /><br />Observimi i drejtperdrejte i <a href="http://sq.wikipedia.org/wiki/Vrima_e_zez%C3%AB">vrimave te zeza</a> qe deri para disa vitesh konsiderohej si e pamundur (te gjitha observimet beheshin ne menyre te terthorte nepermjet rrezatimeve qe leshonte lenda qe nxehej teksa thithej nga nje vrime e zeze) sot eshte kthyer ne realitet. Studimi qe i eshte bere per me shume se 10 vjet yllit S2, konfirmon ne menyre te plote hipotezen e bere nga shkencetaret qe pohonin, pa arritur ta vertetonin (te pakten deri me sot), se ne qender te galaktikes sone ndodhej nje vrime e zeze qe ve ne levizje te gjithe yjet e galaktikes, perfshire ketu edhe Diellin. Duke perdorur teleskopin “gjigand” (8 meter diameter) te VLT ne Kili, studiuesit kane arritur te filmojne levizjen e yllit S2 (nje nga yjet me ne qender te galaktikes) dhe kane verejtur se ai pershkruan nje orbite eliptike.<br /><br />Shpejtesia e levizjes ne orbite e S2-it, 5000km/s (200 here me shume se ajo e tokes), masa e tij (15 here masa e diellit), dhe diametri i orbites kane lejuar astronomet te vertetojne se ne nje nga vatrat e orbites ndodhet nje objekt me nje mase shume te madhe. Masa e ketij te fundit eshte 2,7 milion here me e madhe se ajo e Diellit, ndersa diametri (10 minuta drite) eshte pak me i madh se distanca midis Tokes dhe Diellit. Keto te dhena perputhen plotesisht me karakteristikat e nje vrime te zeze gje qe tregon se Sagittarius A, eshte nje vrime e zeze masive ne qender te galaktikes tone.</span> <br /> <center> Publicitet</center> <center> <script async="" src="//pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script> <!-- blogshkenc_main_Blog1_1x1_as --> <ins class="adsbygoogle" data-ad-client="ca-pub-3274030683119041" data-ad-format="auto" data-ad-slot="6181480812" style="display: block;"></ins> <script> (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); </script></center>

Filmohet nje vrime e zeze!

Videoja eshte nje vazhdimesi imazhesh te qendres se galaktikes sone te kryera nga viti 92 deri ne 2002. Behet fjale per vrimen e zeze qe i j...

Continua a leggere...»

Energjia gjeotermike në përdorimin shtëpijak.

<div style="padding: 8px 0px;"> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhnN1Us5EYOzeTO-vaW_GlhbHe6TlW1UVuN-ZHdtmjIFYlodx4QMROujCEksRJVSJs0KaIK062wY2DTYOY9ep-tuxwLaIPTM_WMcZPpeQgQXi0ivhAEFvuRFaIJxhpAJooYt8nqCVxfqiE/s1600/images.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhnN1Us5EYOzeTO-vaW_GlhbHe6TlW1UVuN-ZHdtmjIFYlodx4QMROujCEksRJVSJs0KaIK062wY2DTYOY9ep-tuxwLaIPTM_WMcZPpeQgQXi0ivhAEFvuRFaIJxhpAJooYt8nqCVxfqiE/s1600/images.jpg" /></a></div> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /></span><span style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;">Energjia gjeotermike, nga vetë fjal</span><span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br />a (geo=toka, termike=nxehtësi), i referohet energjisë që ka vetë toka. Kjo energji është e PASTËR (nuk ka lëshime të gazrave ndohtës për ambjentin), dhe bën pjesë në ato kategori të energjive që quhen të RIPËRTËRITËSHME, sepse vjen nga një burim i pafund : bërthama e Tokës.<br /><br /><br />Ideja e një sistemi gjeotermik, konsiston në shfrytëzimin e temperaturës që qëndra e tokës (bërthama e lengshme) rrezaton në drejtim të periferisë së saj. Nëse analizojmë ndryshimin e temperaturës në thellësi të ndryshme, do të shohim se që në një thellësi prej 10 metrash temperatura e terrenit nuk influencohet më nga temperatura e atmosferës; ajo është konstante në dimër dhe verë, natën dhe ditën, me një temperaturë që i afrohet temperaturës mesatare gjatë vitit në sipërfaqe. Duke zbritur më në thellësi, temeratura rritet me rreth 3° çdo 100 metra thellësi (koefiçenti gjeotermik)<br /> <br /><br />Sonda gjatë verës <br /><br />Falë përdorimit të sondave gjeotermike (zakonisht 10) dhe pompës së nxehtësisë është e mundur të merret kjo nxehtësi në dimër për të ngrohur ambjentin, dhe të lëshohet ajo e ambjentit gjatë verës, për ta rifeskuar atë. Sonda gjeotermike ka për detyrë që të ‘nxjerrë’ nxehtësinë nga thellësia e terrenit dhe pompa e nxehtësisë, falë dhe përdorimit të një sasie të vogël të energjisë elektrike, bën transferimin dhe rrit sasinë e nxehtësisë që vjen nga toka. <img src="https://i1.wp.com/www.geoenergiasrl.it/immagini/sondainverno.jpg" /><br /><br /><br /><a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/11/impjanti-gjeotermik.jpg"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/11/impjanti-gjeotermik.thumbnail.jpg?w=115&h=135" /></a><br /><br />Klikoni mbi figurë për ta parë të zmadhuar.<br /><br />Një impjant gjeotermik përbëhet nga:<br /><br />• Disa sonda gjeotermike: të cilat futen nën tokë dhe kanë për qëllim qe të bëjnë shkëmbimin e nxehtësisë për shkak të ndryshimit të temperaturave (asaj të ambjentit dhe asaj të terrenit në thellësi). Sonda përbehet thjesht nga një çift tubash prej polipropileni ose polietileni që formojnë një qark të mbyllur (komunikojnë mes tyre tek sonda në thellësi).<br /><br />• Një pompë nxehtësie: që instalohet brënda ndërtesës dhe shërben për transferimin e nxehtësisë që vjen nga sondat, tek ambjenti i brëndshëm i ndërtesës (dhe anasjelltas në stinën e verës).<br />Pompa është një dispozitiv që funksionon në bazë të një cikli, transferon nxehtësinë e ‘thithur’ nga toka në impjantin e ngrohjes së banesës, duke shfrytëzuar një sasi energjie nga rrjeti për kompresorin.<br />Pjesët kryesore të një pompe janë:<br /><br /> <br />Një shkëmbyes nxehtësie, evaporatori (vluesi), në të cilin, nxehtësia e ujit që vjen nga sonda, bën që të avullojë substanca ngrirese që ndodhet në të.<br />kompresori, që ngjesh këtë avull duke i rritur temperaturën dhe presionin<br />Një shkëmbyes tjetër nxehtësie, kondensatori, qëllimi i të cilit është që ta kthejë substancën ngrirese nga gjëndja e avullt në të lëngët, nëpërmjet lëshimit të nxehtësisë që ka avulli, në ujin që qarkullon në impjantin ngrohës.<br />valvula e tensionit që ul presionin dhe temperaturën e substancës ngrirese duke mbyllur kështu ciklin e saj.<br /><br /> <br /><br />• Sistemi shpërndarës: instalohet brënda banesës dhe mund të jetë me panele rrezatues, kaloriferë, etj…<br /><img src="https://i0.wp.com/www.geoenergiasrl.it/immagini/pannelli%20radianti.jpg" />Panelet rezatues përbëhen nga një sërë tubash, të vendosur nën dysheme, që mbajnë temperaturën e ambjentit konstante duke mënjanuar kështu dhe rrymat e ajrit të ngrohtë dhe të ftohtë që shpesh bëhen transportues të mikrobeve dhe baktereve ajri që kalon nëpërmjet kondicionerit p.sh) .<br />Skema e shtrimit të tubave në të cilët qarkullon uji që vjen nga pompa e nxehtësisë.Për një autonomi akoma më të madhe nga karburantet ose rrjeti energjitik, zakonisht këto sisteme integrohen me një sistem fotovoltaik për prodhimin e energjisë elektrike.<a href="http://www.geoenergiasrl.it/immagini/pannelli%20radianti.jpg">GEOenergia s.r.l</a> eshte nje nga ndermarrjet pilote qe po eksperimenton dhe ve ne treg kete zgjidhje alternative per ngrohje, e cila ne termin afatgjate rezulton teper ekonomike.<br /><br /><a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/11/skema-e-gjeologjise-centralit-gjeotermik.jpg"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/11/skema-e-gjeologjise-centralit-gjeotermik.thumbnail.jpg?w=594" /></a></span></div> <div style="padding: 8px 0px;"> <span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;">Për zona të globit, ku konfigurimi gjeologjik është i tillë që të lejojë arritjen e temperaturave të larta deri në afërsi të sipërfaqes së tokës (në zonat vullkanike), ku nga puset del direkt avull me temperaturë dhe presion të lartë, energjia gjeotermike shfrytëzohet direkt për të prodhuar energji elektrike.<br /><br /><a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/11/skema-e-centralit-gjeotermik.jpg"><img src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/11/skema-e-centralit-gjeotermik.thumbnail.jpg?w=594" /></a><br /><br />Interesante eshte edhe ideja e krijimit te centraleve gjeotermike. Keto te fundit duke perdorur metoden e shpjeguar me siper, por normalisht ne sasi me te madhe, do te qene ne gjendje te prodhonin energji te paster dhe mbi te gjitha do te shfrytezonin burime te riperteritshme.<br />Kliko mbi figura per ti pare te zmadhuara</span></div>

Energjia gjeotermike në përdorimin shtëpijak.

Energjia gjeotermike, nga vetë fjal a (geo=toka, termike=nxehtësi), i referohet energjisë që ka vetë toka. Kjo energji është e PASTËR (nu...

Continua a leggere...»

Prova qe fantazmat ekzistojne. Vertet?!

<div> <img height="485" src="https://i0.wp.com/www.corriere.it/gallery/Cronache/2009/03_Marzo/fantasma/1/1.jpg" style="color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 16px;" width="640" /></div> <div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <CENTER>Publicitet</CENTER> <CENTER><script async src="//pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script> <!-- blogshkenc_main_Blog1_1x1_as --> <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-3274030683119041" data-ad-slot="6181480812" data-ad-format="auto"></ins> <script> (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); </script></CENTER> Per te gjithe ata qe besojne ose duan te besojne ne fantazmat, ja dhe nje arsye me shume. Nje konkurs i organizuar nga profesori<a href="http://www.richardwiseman.com/" sl-processed="1" style="color: #222222;">Richard Wiseman</a> i universitetit te Herdfordshajr (University of Hertfordshire) ka zgjedhur fotografine qe paraqet me qarte nje fantazme! Fantazmat kane terhequr gjithnje imagjinaten e njerezve, dhe per kete arsye jane studiuar ne disa aspekte, nga te cilet ai psikologjik eshte ndoshta me i rendesishmi.<br /> Konkursi i zhvilluar me se fundi kishte si qellim dergimin nga ana e publikut, nepermjet internetit te fotografive ku shfaqeshin te ashtuquajturat “fantazma”. Me pas keto fotografi votoheshin nga vete publiku per te zgjidhur mis-Fantazmen. Deri ketu asgje me shume e asgje me pak se shume ide te tjera qe shfaqen ne internet. E cuditshmja, qendron ne menyren se si u percoll ky lajm nga mediat pak a shume ne te gjithe boten.<br /> Duke filluar nga <a href="http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/science/article5983612.ece" sl-processed="1" style="color: #222222;">The Times</a>,  <a href="http://www.corriere.it/cronache/09_marzo_27/fantasmi_marchetti_71ae5e96-1ad2-11de-b646-00144f486ba6.shtml" sl-processed="1" style="color: #222222;">Corriere della Sera</a>, dhe deri ne <a href="http://www.top-channel.tv/new/artikull.php?id=147148" sl-processed="1" style="color: #222222;">Top Channel</a> ky lajm nuk shpetoi pa u publikuar. Por teksa gazeta britanike e percjell lajmin duke shfaqur edhe njefare analize dhe shpjegimi parapsikologjik per fotot, nga ana tjeter qofte Corriere della Sera, qofte Top Channel e sjellin si fakt te sigurte ekzistencen e fantazmave pa asnje lloj shpjegimi. Ajo cka eshte edhe me e cuditshme dhe pak profesionale eshte siguria me te cilen raportohet lajmi. Nese citojme artikullin e Top-channel (qe eshte pak a shume nje perkthim i keq i lajmit te Corriere della Sera): “Askush nuk ka goje te flase para fotos fituese ku ka dale…nje fantazme!”. Pra nje prej pyetjeve qe e ka ndjekur njerezimin gjate te ekzistences se tij, dhe ka shqetesuar gjumin e miliona njerezve, qe nga femijet e vegjel deri tek Hamleti, sapo ka marre nje pergjigje. Nje pergjigje te provuar, te faktuar dhe qe me nje siguri shkencore raportohet nga dy burime mjaft te rendesishme informacioni.<br /> Megjithe sigurine qe permban kjo fraze, asnje argumentim nuk jepet se pse personi i dale ne fotografi duhet te jete me patjeter nje fantazme. Perse nuk mund te jete nje person, nje vizitor qe duhej te ndodhej brenda ne keshtjelle? Lajmi i paraqitur ne burimet italiane (e cila denjon te pakten te vendose thonjezat ne titull) dhe shqiptare, duket qarte qe ka si qellim sensacionin, deshiren per te bere per vete dhe per te terhequr sa me shume lexues, te cilet pse te mos i besojne edhe fantazmave.<br /> Krejt e kunderta ndodh tek gazeta britanike, e cila pervec stilit mjaft te qarte dhe terheqes shfaq edhe shpjegime mbi besimin ne fantazmat, mbi faktin se si eshte e mundur qe te shfaqen njerez te dyfishte ne fotografi etj. Duke filluar nga frika qe njeriu ndjen, dhe proceset qe shfaqen ne subkoshiencen e tij qe e bejne te krijoje qenie te paverteta perreth, deri ne problemet ne aparatet fotografike te cilat mund te mbivendosin imazhe per te krijuar pamje qe nuk ekzistojne ne realitet, gjithcka paraqitet e interpretuar dhe shpjeguar nga gazetari i The Times-it.<br /> Nese do te merresha me analizen e problemeve te shtypit shqiptar, jam i sigurt se ndoshta ky lajm do te ishte i fundit qe do te me shqetesonte. Megjithate siguria dhe thjeshtesia me te cilen pasqyrohen te ashtuquajturat “fakte” per vertetimin e nje prej pyetjeve qe per nje pjese te mire te njerezve jane mjaft serioze, dhe fakti qe edhe kur kopjojne, kopjojne burimin e gabuar, me duken me te vertete shqetesuese. (Edhe) Ne kete rast deshira dhe nevoja per te publikuar, per te krijuar sensacion, ka mbizoturuar ne karakterin e paformuar te te ashtuquajtureve “gazetare”.</div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> Per te gjithe ata qe deshirojne te dine me shume rreth konkursit, i cili sic shprehet vete autori kishte si qellim te studionte perceptimin dhe interesin qe shfaqin njerezit rreth fantazmave, kjo eshte<a href="http://scienceofghosts.wordpress.com/" sl-processed="1" style="color: #222222;"> adresa e blogut ne internet.</a> Me poshte <a href="http://https//blogshkenca.wordpress.com/" sl-processed="1" style="color: #222222;" target="_self">fotoja ime</a> e preferuar, “fantazma qe lan kembet” (mbuloni me gisht kembet dhe veshtroni nese arrini ta dalloni)..</div> <div style="background-color: white; color: #333333; font-family: Georgia, 'Times New Roman', Times, serif; font-size: 13px; line-height: 20px !important; padding: 8px 0px;"> <span id="more-734"></span><img alt="" class="alignnone" height="467" src="https://i2.wp.com/www.corriere.it/gallery/Cronache/2009/03_Marzo/fantasma/1/FANTA_6.jpg" style="background: rgb(244, 244, 244); border: 1px solid rgb(221, 221, 221); margin: 0px 0px 6px; padding: 5px;" title="Fantazma me kembe te palara" width="640" /></div> </div>

Prova qe fantazmat ekzistojne. Vertet?!

Publicitet Per te gjithe ata qe besojne ose duan te besojne ne fantazmat, ja dhe nje arsye me shume. Nje konkurs i organizuar ng...

Continua a leggere...»

Djepi i nje Toke te re!

<span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /><br /><a href="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/formim-planeti.jpg"><img height="512" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/10/formim-planeti.jpg?w=460&h=319" width="640" /></a><br /><br /> <CENTER>Publicitet</CENTER> <CENTER><script async src="//pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script> <!-- blogshkenc_main_Blog1_1x1_as --> <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-3274030683119041" data-ad-slot="6181480812" data-ad-format="auto"></ins> <script> (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); </script></CENTER> Ylli i ndodhur ne qender te sistemit diellor HD 112766, 424 vjet drite larg nesh, ka pothuajse te njejten madhesi me Diellin dhe ka nje moshe prej 10 milion vitesh, nje moshe me se e pershtatshme per formimin e planeteve te ngurte ne gji te diskut prej pluhuri te nxehte qe e rrethon. Astronomet amerikane te universitetit Xhon Hopkins qe kane vezhguar kete disk nepermjet teleskopit hapesinor Spitzer, jane te bindur qe ai mund te kthehet ne djepin ideal te nje planeti te ngjashem me tonin. Per te “fituar” kete titull, ky sistem permbush disa kritere te rendesishme.<br /><br />Kriteri i pare: Distanca qe e ndan nga ylli i vet. Disku i pluhurit, pra zona ku mund te formohen planetoidet dhe me pas planetet, ndodhet ne te ashtuquajturen “zone te banueshme”, as shume prane as shume larg nxehtesise se leshuar nga ylli i vet.<br /><br />Kriteri i dyte: mosha e sistemit HD113766. Sipas Carey Lisse dhe kolegeve te tij sistemi eshte tamam ne fazen e prodhimit Duke analizuar materialet qe e perbejne kete sisteme nepermjet nje spectrometri infratekuq, studiuesit kane arritur ne perfundimin se materialet qe e perbejne kete disk nuk jane materiale te lehta te leshuara ne hapesire nga ylli i tij, dhe as materiale te renda te ngjashme me ato te planeteve, ku shkembinjte dhe metalet jane te ndara.<br /><br />Materialet e ndodhura ne disk jane ne nje faze te ndermjetme, gje qe do te thote se nje planet i ngjashem me marsin ose me i madh mund te jete duke u forcuar.</span>

Djepi i nje Toke te re!

Publicitet Ylli i ndodhur ne qender te sistemit diellor HD 112766, 424 vjet drite larg nesh, ka pothuajse te njejten madhesi me Die...

Continua a leggere...»

Zbulimi i planetit më të vjetër mahnit shkencëtarët!

<span style="font-family: Georgia, Times New Roman, serif;"><br /><img height="347" src="https://blogshkenca.files.wordpress.com/2007/08/ra4-protoplanetary-disk.jpg?w=437&h=237" width="640" /><br /><br /> <CENTER>Publicitet</CENTER> <CENTER><script async src="//pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script> <!-- blogshkenc_main_Blog1_1x1_as --> <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-3274030683119041" data-ad-slot="6181480812" data-ad-format="auto"></ins> <script> (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); </script></CENTER> Astronomë amerikanë dhe kanadezë kanë zbuluar planetin më të vjetër i cili rrotullohet rreth dy yjeve në konstelacionin e Akrepit. Ai është tepër i ndryshëm nga Toka dhe planetët e tjerë që sillen rreth Diellit dhe kjo mund të jetë shenjë se kemi të bëjmë me një kategori të panjohur më parë planetesh në atë rajon të kozmosit. Toka dhe Sistemi Diellor janë relativisht të rinj, vetëm 4 miliard e gjysëm vjet, krahasuar me rreth 14 miliardë vjet të moshës së universit. Mirëpo astronomët kanë zbuluar një planet gati po aq të vjetër sa kozmosi. Studiuesi nga Universiteti Shtetëror i Pensilvanisë, Steinn Sigurdsson, thotë se planeti është 13 miliard vjeç dhe është formuar kur universi ndodhej ende në fazat e hershme.<br /><br />“Mendoj se planeti që kemi zbuluar, është mostër e brezit të parë të planeteve të universit, të krijuara në galaksinë tonë shumë, shumë më herët se të krijohej Dielli”, thotë astronomi.<br /><br />Planeti është gjigand si Jupiteri, megjithatë 2 herë e gjysëm më i madh dhe ndodhet 5 mijë e 600 vjet-dritë larg, si dhe në një distancë të madhe nga yjet rreth të cilëve rrotullohet: për një rrotullim atij i duhen rreth 100 vjet tokësorë.Planeti nuk duket nga Toka, por shkencëtarët e zbuluan jo drejtpërdrejtë, por duke vëzhguar njërin prej yjeve, rreth të cilëve rrotullohet, përmes një radio-teleskopi në Tokë dhe teleskopit orbital Hubble.<br /><br />“Ky është një zbulim mahnitës”, thotë Alan Boss, ekspert në studimet mbi krijimin e planetëve.<br /><br />Ai shton se mosha e 13 miliardë-vjeçare e planetit bën që ai të jetë unik ndërmjet rreth 100 të tillëve që janë zbuluar shumë më afër sistemit tonë djellor viteve të fundit.<br /><br />“Është fjala me sa duket për yje jo më të vjetër se Dielli ynë, por në këtë rast, planeti mund të jetë krijuar, jo vetëm si një planet gjigand prej gazi, por edhe si i banueshëm, ku jeta mund të jetë zhvilluar e zhdukur para miliarda vjetësh, shumë kohë para se ne të bëheshim pjesë e kësaj galaksie”, thotë zoti Boss.<br /><br />Grumbulli i trupave qiellorë ku bën pjesë planeti, është aq i vjetër sa në të nuk gjenden elemente të rënda, të tilla si hekuri, që është krijuar me shumicë më vonë në përbërje të yjeve. Elemente të tilla ndodhen në përbërje të Tokës dhe planeteve të tjera të Sistemit Diellor.Disa astronomë e kanë mbështetur tezën se në gjirin e të ashtuquajturve ”grumbuj yjesh sferikë” nuk mund të bëjnë pjesë planete, tezë e cila ishte mbështetur edhe nga të dhënat e grumbulluara nga teleskopi Hubble në vitin 1999. Ky i fundit nuk arriti të zbulonte asnjë planet të tillë në grumbujt e largët të yjeve, por me sa duket kishte kërkuar në drejtim të gabuar.Zbulimi i fundit mbështet teorinë e një makanizmi alternativ të krijimit të planeteve. Trupat e Sistemit Diellor e me sa duket, shumë planetë të tjerë, mendohet se janë krijuar gjatë miliona vjetëve nga grumbullimi i materies si rezultat i tërheqjes gravitacionale të thërmijave të pluhurit kozmik dhe shkrirjes me grumbuj të tjerë. Por eksperti i astronomisë Alan Boss, thotë se me sa duket planetet mund të krijohen jo vetëm nga elementë shkëmborë, por edhe nga gazrat.</span>

Zbulimi i planetit më të vjetër mahnit shkencëtarët!

Publicitet Astronomë amerikanë dhe kanadezë kanë zbuluar planetin më të vjetër i cili rrotullohet rreth dy yjeve në konstelacionin...

Continua a leggere...»